Maja Ewa Nowak

10. kadencja, 65. posiedzenie, 1. dzień (15-09-2026) 2. punkt porządku dziennego: Sprawozdanie Komisji do Spraw Deregulacji oraz Komisji Polityki Społecznej i Rodziny o rządowym projekcie ustawy o umorzeniu należności dochodzonych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych powstałych przed dniem 1 stycznia 1999 r. (druki nr 3010 i 3055). Poseł Maja Ewa Nowak (tekst niewygłoszony): Stanowisko Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Omawiana ustawa dotyka problemu może mało efektownego politycznie, ale bardzo konkretnego dla państwa, dla administracji i przede wszystkim dla osób, które od dziesięcioleci pozostają obciążone zobowiązaniami powstałymi w zupełnie innej rzeczywistości gospodarczej i prawnej. Mówimy o należnościach powstałych przed 1 stycznia 1999 r., a więc sprzed reformy systemu ubezpieczeń społecznych. Są to zobowiązania, które przez ponad ćwierć wieku pozostają przedmiotem działań zmierzających do ich wyegzekwowania i których dochodzenie przynosi nieproporcjonalnie wysokie koszty. I właśnie tutaj trzeba postawić fundamentalne pytanie: Czy państwo powinno w nieskończoność prowadzić postępowania dotyczące zobowiązań, których skuteczne wyegzekwowanie jest w praktyce bardzo ograniczone, czy też powinno w pewnym momencie powiedzieć jasno, że ten rozdział należy zamknąć? Projektowana ustawa odpowiada na to pytanie. Nie chodzi o to, aby państwo rezygnowało z odpowiedzialności za należności publicznoprawne. Nie chodzi również o stworzenie zasady, że zobowiązania wobec państwa można po prostu ignorować. Chodzi tu o racjonalne działania państwa tam, gdzie dalsze prowadzenie wieloletnich postępowań nie przynosi wymiernych efektów. Tę ustawę należy postrzegać także jako rozwiązanie, które usprawni pracę Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. ZUS ma do wykonania bardzo konkretne i ważne zadania. Powinien przede wszystkim sprawnie realizować swoje bieżące obowiązki wobec ubezpieczonych i płatników oraz skutecznie obsługiwać współczesny system ubezpieczeń społecznych. Tymczasem utrzymywanie przez kolejne lata postępowań dotyczących należności sprzed 1999 r. oznacza konieczność angażowania w te sprawy czasu, pracowników, procedur i narzędzi administracyjnych. Zakończenie postępowań dotyczących historycznych należności, których dalsze dochodzenie jest mało efektywne, pozwoli zakładowi skoncentrować swoje zasoby na tym, co jest najważniejsze tu i teraz. I to jest właśnie racjonalna administracja. Każda procedura wymaga czasu i pracy. Każde postępowanie egzekucyjne angażuje zasoby administracji. Jeżeli przez lata prowadzone są działania dotyczące dawnych zobowiązań, a ich efekty pozostają niewielkie, to powinniśmy pytać nie tylko o to, ile uda się jeszcze odzyskać, ale również o to, ile kosztuje nas dalsze prowadzenie tych spraw. I tutaj ta ustawa przynosi bardzo konkretną korzyść. Pozwala ograniczyć niepotrzebne koszty związane z dalszym dochodzeniem tych należności i pozwala skierować zasoby ZUS tam, gdzie mogą przynieść największy efekt. Dochodzenie należności w obecnym systemie jest znacząco skuteczniejsze i to tu należy skupić swoje działania. Deregulacja nie może oznaczać wyłącznie upraszczania formularzy czy skracania procedur. Deregulacja powinna oznaczać także eliminowanie z systemu administracyjnego spraw, które przez lata angażują aparat państwa, a których dalsze prowadzenie jest niekorzystne z punktu widzenia interesu publicznego. Sprawna administracja to nie administracja, która prowadzi jak najwięcej postępowań. Sprawna administracja to administracja, która potrafi ustalać priorytety. Jeżeli możemy zakończyć postępowania dotyczące bardzo starych, historycznych należności i dzięki temu pozwolić ZUS skoncentrować narzędzia, pracowników i środki na obecnym funkcjonowaniu zakładu, to jest to rozwiązanie korzystne nie tylko dla osób objętych ustawą, ale również dla samej instytucji i dla państwa. Potrzebujemy ZUS, który będzie sprawnie obsługiwał współczesny system ubezpieczeń społecznych, a nie będzie angażował znaczącej części swoich zasobów w sprawy sprzed ponad ćwierć wieku. Potrzebujemy państwa sprawnego, takiego, które potrafi nie tylko nakładać obowiązki, ale również oceniać skuteczność własnych działań. I potrzebujemy administracji, która koncentruje swoje zasoby tam, gdzie przynosi to rzeczywisty efekt. I dlatego Klub Parlamentarny Polska 2050 poprze tę ustawę. Odpowiedzialne zarządzanie państwem oznacza także umiejętność rozpoznania momentu, w którym dalsze angażowanie środków, czasu i pracy administracji przestaje być racjonalne. Nie ma sensu utrzymywanie w nieskończoność systemu, który generuje obowiązki po stronie administracji, a jednocześnie przynosi ograniczone rezultaty. Lepiej raz zamknąć historyczne zobowiązania, ograniczyć koszty ich dalszego dochodzenia i pozwolić ZUS skupić się na tym, do czego jest potrzebny obywatelom dziś. Ta ustawa rozwiązuje problem, który zbyt długo pozostawał nierozwiązany. Pozwala zamknąć przeszłość, aby administracja mogła skuteczniej zajmować się teraźniejszością. Dziękuję. Przebieg posiedzenia