Przemysław Koperski

10. kadencja, 23. posiedzenie, 2. dzień (05-12-2024) 7. punkt porządku dziennego: Informacja bieżąca. Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Infrastruktury Przemysław Koperski: Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Bardzo dziękuję za te pytania, bardzo ważne, istotne, pytania, które wybrzmiewają w Ministerstwie Infrastruktury od samego początku, od kiedy nowemu rządowi przyszło zmierzyć się z tym tematem. Wątków jest kilka. Pozwolę sobie odnieść się do pytań, które zadała pani posłanka, ale oczywiście jesteśmy też przygotowani z moimi współpracownikami na odpowiedzi bardziej szczegółowe. Pytanie dotyczyło m.in. wpływu zarządzania i gospodarowania rzeką Odrą na katastrofę ekologiczną w roku 2022 oraz powódź w roku 2024 i zawierało szczegółowe odniesienia do pewnych fragmentów. Chcę państwu powiedzieć, że w wyniku powodzi największe uszkodzenia w infrastrukturze wodnej zlokalizowane są w województwach dolnośląskim, opolskim i śląskim i to tam planowany jest najszerszy zakres prac odtworzeniowych. Niezbędne są odbudowa zniszczonych zbiorników wodnych: w Stroniu Śląskim, Topola oraz prace odtworzeniowe na Białej Lądeckiej, Białej Głuchołaskiej czy na Nysie Kłodzkiej oraz na rzece Bóbr. Ale cieków wodnych, gdzie potrzebna jest interwencja, jest oczywiście zdecydowanie więcej. Niezbędne są również odbudowa i doszczelnienie wałów przeciwpowodziowych. Szacuje się, już mówiłem o tym w Sejmie, że koszty odtworzenia w związku z przejściem fali powodziowej we wrześniu 2024 r. to ponad 3200 mln zł. Dokładne szacunki będą znane po pełnym oszacowaniu skutków powodzi, realizowanym przez wyspecjalizowane jednostki i ekspertów. Będzie to również poprzedzone niezbędną oceną stanu technicznego, w szczególności obiektów hydrotechnicznych. Chcę jednocześnie powiedzieć, że trwają w tej chwili prace nad tym, żeby zabezpieczyć środki finansowe. W tym roku, jeśli chodzi o interwencje, prace interwencyjne, jednostka Wody Polskie otrzymała kwotę 90 mln zł na najpilniejsze prace interwencyjne. Pozostałe środki finansowe będą dostępne w kolejnych latach. Chcę również powiedzieć, że te środki finansowe w jednej części pochodzą z budżetu naszego państwa, ale są również środkami z Banku Światowego. W 2025 r. jednostka Wody Polskie lub inna właściwa jednostka, która będzie odpowiedzialna za gospodarkę wodami, przygotuje odpowiednią dokumentację dotyczącą inwestycji na terenach objętych powodzią i rozpocznie prace budowlane. Jeżeli chodzi o środki finansowe, chcielibyśmy skorzystać przede wszystkim z pieniędzy z Unii Europejskiej, które są dostępne do roku 2029, oraz z Banku Światowego - do roku 2033. Jesteśmy po rozmowach z Bankiem Światowym. Wczoraj odbyło się kolejne posiedzenie komitetu sterującego. Ta perspektywa, przy deklaracji ze strony Ministerstwa Finansów, wygląda bardzo obiecująco i te środki finansowe powinny być dostępne po zakończeniu rozmów - środki na zabezpieczenie przeciwpowodziowe Polski, w szczególności terenów objętych tą tragedią, która wydarzyła się we wrześniu br. Tegoroczna powódź pokazała, jak skutecznym środkiem ochrony przeciwpowodziowej są zbiorniki: te duże, suche, takie jak Racibórz Dolny, który też był budowany ze środków Banku Światowego, ale również takie, które istniały już od wielu lat, np. ten w Goczałkowicach, który ochronił Oświęcim i zniwelował falę, która mogła dotrzeć do Krakowa. Konieczne jest kontynuowanie prac w zakresie zwiększenia ochrony przeciwpowodziowej oraz odbudowanie zniszczonej zabudowy hydrotechnicznej. Analizowane są również możliwości pozyskiwania środków finansowych w ramach programów operacyjnych, również tych montaży finansowych na poziomie regionalnym. Analizujemy możliwość budowy zbiorników retencyjnych - i tych suchych, i tych wielofunkcyjnych - w kolejnych lokalizacjach, w tym w Kotlinie Kłodzkiej. Państwo doskonale o tym pamiętacie, że był przygotowany bardzo dobry plan, który został zaniechany, i dzisiaj trzeba wrócić do tych zadań, które były planowane w odniesieniu do Kotliny Kłodzkiej. Również analizowane są miejsca w okolicach rzek: Biała, Iłownica i Wapienica w powiecie bielskim, powiecie cieszyńskim, w cieku górnej Wisły, tak żeby to bezpieczeństwo przeciwpowodziowe także było tam na odpowiednim poziomie. A związane z tym plany, które były przygotowane, również zostały zaniechane. Ministerstwo Infrastruktury kontynuuje prace zwiększające ochronę przeciwpowodziową oraz odbudowę zniszczonej zabudowy hydrotechnicznej. Dla nas oczywiście najważniejsze są poprawa bezpieczeństwa powodziowego mieszkańców i wykorzystanie środków europejskich. W tej chwili trwają prace nad przygotowaniem projektów współfinansowanych przez te instytucje i z tych źródeł. Padło również pytanie dotyczące tego, w jaki sposób realizowana jest ewidencja kontroli stanu wałów przeciwpowodziowych, które zgodnie z Prawem budowlanym powinny być poddawane ocenie przez właściciela lub zarządcę w odpowiednich okresach. Szanowni państwo, zarządca infrastruktury hydrotechnicznej, czyli Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie - jest tutaj ze mną również pani prezes, gdyby były pytania kierowane bezpośrednio do niej - w ramach swoich obowiązków realizuje przeglądy stanu technicznego obiektów, przeprowadzane są kontrole okresowe. Zgodnie z Prawem budowlanym są kontrole co 5 lat i kontrole doraźne. Zakres kontroli uwzględnia warunki techniczne określone w rozporządzeniu ministra środowiska z 2007 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle hydrotechniczne. Co do zasady kontrole obejmują analizę dokumentacji obiektów, wizje terenowe, oględziny i są kończone protokołami z kontroli stanu technicznego dla każdego z obiektów. Nad właściwym stanem technicznym i stanem bezpieczeństwa obiektów hydrotechnicznych czuwają również służby, takie jak państwowa służba do spraw bezpieczeństwa budowli piętrzących, która w tej chwili jest w strukturach Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej. Te zadania realizuje Centrum Technicznej Kontroli Zapór. W związku z tym, że widzę, że czas się powoli kończy, nie będę szczegółowo tego rozwijał, ale chcę państwu powiedzieć, że te popowodziowe kontrole praktycznie już się kończą i niedługo będziemy mieli szczegółowy raport. Myślę, że już w najbliższym czasie pojawi się szczegółowy raport dotyczący tego, jak ta sytuacja wygląda. Chcę również odnieść się do pytania dotyczącego rewizji działań Wód Polskich. Pani poseł również o to pytała, czy w związku z brakiem rozwiązania problemu myślimy tutaj o zmianie kompetencji tej instytucji i jaka będzie rola Wód Polskich w przyszłości. Szanowni państwo, oczywiście w tej chwili trwa taka analiza i ocena funkcjonowania Wód Polskich - i tej jednostki, i innych jednostek. Trwają prace nad nowymi rozwiązaniami w zakresie gospodarki wodnej i po okresie konsultacji, który w tej chwili jest już rozpoczęty, będziemy mieli spotkania z Państwową Radą Gospodarki Wodnej, jak również z ekspertami w tym zakresie. Myślę, że w pierwszej połowie przyszłego roku przedstawimy państwu takie rozwiązania. Osobiście mam bardzo krytyczny stosunek do tego, w jaki sposób zostały zbudowane i podstawy prawne, i podstawy organizacyjne przedsiębiorstwa Wody Polskie. Myślę, szanowni państwo, Wysoka Izbo, że nie jestem w tej ocenie odosobniony. Były pytania dotyczące budowy ostróg i innych urządzeń wodnych, dotyczące funkcjonowania żeglugi. Szanowni państwo, chcę powiedzieć, że jest przyjęty wieloletni program, ˝Krajowy Program Żeglugowy do roku 2030˝, w którym są wskazane zadania związane z modernizacją m.in. na rzece Odrze, ale też i inne inwestycje: w ujściu Nysy czy w ramach Kanału Gliwickiego. Chcę państwu powiedzieć, że środki finansowe na ten cel - czy europejskie, czy też krajowe - są zabezpieczone. Ten program, który został przyjęty, nadal obowiązuje i jest dla nas programem wiążącym. Chcę również powiedzieć, że w Ministerstwie Infrastruktury oczywiście jest minister właściwy do spraw gospodarki wodnej, ale również minister do spraw żeglugi. Te sprawy również są dla nas ważne czy niemniej ważne. Jeżeli chodzi o program renaturyzacji Odry, bo pani posłanka również o to pytała, to w 2023 r. przyjęto drugą aktualizację planu gospodarowania wodami na obszarach dorzeczy (Dzwonek) i w ramach działań naprawczych zaplanowano 2 tys. różnego rodzaju inwestycji związanych z renaturyzacją, poprawą warunków hydromorfologicznych, poprawą stanu siedlisk, retencją naturalną, zlewnią. Tutaj, szanowni państwo... Panie marszałku, czy mogę jeszcze chwilę? Wicemarszałek Piotr Zgorzelski: Ale króciutko, dlatego że i tak wszystkich pytających osób... Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Infrastruktury Przemysław Koperski: Dobrze, bo zakres tych pytań jest bardzo obszerny i bardzo szczegółowy. Chciałbym odpowiedzieć szczegółowo, ale niestety czas mi już w tej chwili na to nie pozwala. Chcę również powiedzieć, że pracujemy nad sprawą związaną z redukcją solanek. Komunikujemy się w tym zakresie z Ministerstwem Klimatu i Środowiska. Chcę jednocześnie powiedzieć, że za redukcję solanek z kopalń węgla kamiennego i z KGHM-u, tego dotyczyło pytanie, jest odpowiedzialne również Ministerstwo Aktywów Państwowych. W tym zakresie trwa dialog z odpowiednimi jednostkami. Ja ze swojej strony przedłożyłem stosowne regulacje, stosowne propozycje. Są one w tej chwili przedmiotem analizy. Bardzo serdecznie dziękuję, panie marszałku. (Oklaski) Przebieg posiedzenia