Wiesław Leśniakiewicz

10. kadencja, 19. posiedzenie, 1. dzień (09-10-2024) 4. punkt porządku dziennego: Sprawozdanie Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych o poselskim projekcie ustawy o zmianie ustawy o ochotniczych strażach pożarnych oraz niektórych innych ustaw (druki nr 603 i 688). Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Leśniakiewicz: Szanowna Pani Marszałek! Panie i Panowie Posłowie! Wysoka Izbo! Tak przysłuchując się wypowiedziom, które tutaj, z tej mównicy, padały i które kierowane były pod adresem ochotniczych straży pożarnych, chciałem podziękować w imieniu ochotników za docenienie ich trudu, bo również czuję się ochotnikiem w kolejnym już pokoleniu. Stąd też te słowa kierowane przede wszystkim pod adresem OSP i członków OSP są znaczące. Bowiem nie ulega wątpliwości, że ochotnicze straże pożarne są bardzo ważnym elementem budowania dobrego systemu naszego państwa. To będzie miało również odzwierciedlenie w ustawie o ochronie ludności i obronie cywilnej, gdzie powiemy jednoznacznie, że wszystkie ochotnicze straże pożarne będą podmiotami ochrony ludności, że krajowy system ratowniczo-gaśniczy będzie nadal umacniany w postaci wspierania pojazdami, technologią, nową technologią, która musi się pojawić w jednostkach, bazując na doświadczeniach nie tylko pochodzących z Polski, lecz także z konfliktu zbrojnego, który ma miejsce na terenie Ukrainy. Natomiast chciałbym powiedzieć jedną rzecz. Zacznę od młodzieżowych drużyn pożarniczych. Kluczowym elementem wielopokoleniowości ochotniczych straży pożarnych, które dzisiaj są zrzeszone w Związku Ochotniczych Straży Pożarnych... Rząd dzisiaj docenia rolę i znaczenie wszystkich związków, jakie funkcjonują w naszym kraju ponad podziałami, które są kluczowe do jednoczenia określonych organizacji działających na rzecz bezpieczeństwa naszego kraju. Brakuje nam choćby dużego związku, który ewentualnie jednoczyłby wszystkie podmioty ratownictwa wodnego, bo są bardzo rozproszone i dzisiaj mamy trudny proces ich jednoczenia. Odniosę się do kwestii młodzieżowych drużyn pożarniczych. W tym roku na ten cel komendant główny przeznaczył ok. 5 mln zł, również na szkolenia młodzieżowych drużyn pożarniczych. Chciałem powiedzieć, że to związek rozpoczął działalność z malutkimi dziećmi, które dzisiaj są przedszkolakami, a w przyszłości będą członkami młodzieżowych drużyn pożarniczych. To dzięki staraniom m.in. pani druhny Teresy Tiszbierek, wiceprezesa zarządu głównego Związku Ochotniczych Straży Pożarnych, dzięki zaangażowaniu strażaków z Wieruszowa, z Golina, z Jagatowa powstał nowy obszar - dziecięce drużyny pożarnicze. To był proces, który wypłynął ze Związku Ochotniczych Straży Pożarnych, a nie od komendanta głównego Państwowej Straży Pożarnej, który potem wspierał, lepiej czy gorzej, funkcjonowanie tych dziecięcych drużyn, które raz na 2 lata mają swoje olimpiady, a młodzieżowe drużyny pożarnicze praktycznie co 2 lata odbywają różnego rodzaju szkolenia, zawody pożarnicze. Stąd też to jest rola również Związku Ochotniczych Straży Pożarnych, jednoczenie tego ruchu strażackiego pod jednym sztandarem, pod jednolitym mundurem, pod jednolitym kierowaniem tym gremium. Przecież ochotnicze straże pożarne to nie tylko działalność ratownicza, ale również kulturotwórcza na całym terenie naszego kraju. Odnoszę się do pytań, które były kierowane pod moim adresem, m.in. w kwestii szkoleń. Otóż szkolenia są po stronie komend powiatowych Państwowej Straży Pożarnej. To one są odpowiedzialne za cały system szkolenia, który jest dedykowany ochotniczym strażom pożarnym. I nie powinno być rozróżnienia między krajowym systemem ratowniczo-gaśniczym i ochotniczymi strażami pożarnymi, i pozostałymi, które są poza systemem. Szkoleniem muszą być objęci wszyscy strażacy, którzy chcą brać udział w działaniach ratowniczych. Według danych, które mamy z komendy głównej, aktualnie mamy przygotowanych do prowadzenia działań ratowniczych 230 tys. wyszkolonych, posiadających badania lekarskie, ubezpieczonych przez samorząd lokalny strażaków ochotniczych straży pożarnych. To jest liczba strażaków, która nie tylko odnosi się do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego, ale wszystkich jednostek OSP, których jest prawie 16 tys. na terenie naszego kraju. Element związany z dofinansowaniem pojazdów. Byłem komendantem głównym Państwowej Straży Pożarnej. Tutaj chciałem powiedzieć o pewnym elemencie dotyczącym sposobu liczenia liczby pojazdów kupowanych w danym roku dla jednostek OSP. Otóż tylko w bieżącym roku komendant główny ma dofinansować blisko 300 pojazdów ratowniczo-gaśniczych. To wcale nie oznacza, że tylko tyle trafi do jednostek OSP. Tylko marszałek województwa mazowieckiego, o którym była tutaj mowa, dofinansuje w tym roku, bez udziału albo z niewielkim udziałem, 287 pojazdów tylko na Mazowszu. Więc jeśli mówimy tylko o dofinansowaniu ochotniczych straży pożarnych przez komendanta głównego, to dofinansuje on 300, ale jeżeli powiemy o liczbie samochodów, które trafią w danym roku do jednostek OSP, to liczba będzie znacznie większa i zapewne na początku przyszłego roku wskażemy, ile tych pojazdów zostanie zakupionych naprawdę, bo m.in. na terenie choćby nawet województwa małopolskiego będą kupione prawdopodobnie 52 samochody bez wsparcia finansowego budżetu państwa i pochodzące z firm ubezpieczeniowych. Stąd też pokazywanie tych cyfr bardzo ważnych z punktu widzenia liczby pojazdów, które trafiają do jednostek OSP, nie do końca pokazuje rzeczywisty charakter liczby pojazdów, które trafią do jednostek ochotniczych straży pożarnych dofinansowywanych z różnych źródeł. Na te dane poczekamy do początku przyszłego roku, kiedy samochody faktycznie będą trafiały również z dofinansowania, choćby nawet z funduszy europejskich. Było pytanie m.in. pana posła Zbigniewa Sosnowskiego, który zapytał, ile jednostek OSP dofinansowano w ramach środków ubezpieczeniowych w latach 2015... Ja mam dane do 2024 r. Pamiętacie, wiecie państwo doskonale, że jeszcze w 2015 i 2016 r. te środki były dzielone. Ale chciałem powiedzieć, że w tych okresach też dofinansowywaliśmy ochotnicze straże pożarne ze środków firm ubezpieczeniowych. Bowiem gdy szukaliśmy jak gdyby takiej składanki, czasami brakowało określonych środków. Był realizowany program przez komendanta głównego i przez związek ochotniczych straży pożarnych partycypacji, wspólnej partycypacji w zakupach pojazdów, by osiągnąć jakiś tam efekt skali. W 2015 r. dofinansowano 198 jednostek OSP, a potem mieliśmy tak: 2017 r. - 159, ale te pieniądze pochodziły tylko z firm ubezpieczeniowych, które już były przejmowane przez komendanta głównego, w 2018 r. - 94, w 2019 r. - 630, w 2020 r. - 274, w 2021 r. - 158, w 2022 r. - 199, a w 2023 r. - 559 pojazdów dofinansowanych. Pozostawiam to bez komentarza, pokazuję tylko suche liczby. Mogę się odnieść również do kwot, bo było też pytanie, jakie kwoty w poszczególnych latach miały miejsce odnośnie do dofinansowania. Czyli mamy tak: w 2017 r. - 5444 tys., w 2018 r. - 6756 tys., w 2019 r. - 24 500 tys., w 2020 r. - 38 mln, w 2021 r. - 22 228 tys., w 2022 r. - 16 mln, a w 2023 r. - 23 mln. To są dane, które po prostu pozyskujemy z Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej. Dofinansowano m.in. zakupy pojazdów w 2020 r. w dwóch turach ˝Bitwy o wozy˝. Tu również mamy dane: 16 pojazdów w pierwszej turze, a w drugiej turze dofinansowanych było 49 pojazdów. Kwota dofinansowania wynosiła chyba 400 000 zł do każdego pojazdu. Ja to pozostawiam informacyjnie. Mam również dane, które mówią, w którym roku jakie samochody były kupione i jaka była aktywność ochotniczych straży pożarnych, ale nie chcę tych danych pokazywać, ponieważ szanuję każdą jednostkę OSP, która otrzymała ten samochód. Jestem przekonany, że ten samochód będzie w przyszłości pomagał albo aktualnie pomaga w działaniach ratowniczych odnośnie do konieczności udzielenia pomocy w każdym przypadku. Chciałbym powiedzieć jeszcze jedną rzecz. Kiedy faktycznie byłem komendantem głównym i te środki były w dyspozycji związku ochotniczych straży pożarnych, przygotowywaliśmy wiele programów związanych z poprawą bezpieczeństwa, choćby nawet ratowników. Pamiętam strażaków ochotników, jak zaczynałem swoją służbę w strażach pożarnych, potem w Państwowej Straży Pożarnej, jak to ewoluowało. Na jakim poziomie dzisiaj mamy choćby ochronę osobistą strażaków, w sensie ich indywidualnej ochrony? Dzięki temu, że budowaliśmy wspólny program właściwego zabezpieczenia indywidualnego strażaków, dzisiaj strażacy ochotnicy, przyjeżdżając na miejsce zdarzenia, są właściwie zabezpieczeni. Mamy gwarancję, że idąc do działania mają określoną ochronę osobistą, jakże istotną. Pamiętam również kwestię związaną z kwalifikowaną pierwszą pomocą, która musi być realizowana w przypadku wszystkich jednostek, i przygotowaniem strażaków w tym zakresie. Związek również pomagał nam poprzez te środki, które są w jego dyspozycji, a tak jak powiedziałem, Państwowa Straż Pożarna jest odpowiedzialna za szkolenia, w całym systemie szkolenia i recertyfikacji strażaków w przypadku kwalifikowanej pierwszej pomocy, dedykując gros środków pochodzących właśnie z firm ubezpieczeniowych na to zadanie. Budowaliśmy również taki program poprawy przygotowania ochotniczych straży pożarnych. W 2010 r. zbudowaliśmy taki program idący w dwóch kierunkach: poprawy efektywności jednostek już będących w krajowym systemie ratowniczo-gaśniczym i poprawy czasu dotarcia pierwszej jednostki do osoby zagrożonej. Pamiętam, że m.in. dzięki współpracy ze związkiem ochotniczych straży pożarnych budowaliśmy program związany ze zwiększeniem liczby ochotniczych straży pożarnych odnośnie do działań w krajowym systemie ratowniczo-gaśniczym, żebyśmy do 15 minut mieli ponad 90% akcji ratowniczych realizowanych przez podmioty krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego. I ten efekt uzyskaliśmy. Drugim elementem był również rozwój jakościowy mówiący o tym, że straż pożarna krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego, która przybywa na miejsce zdarzenia, musi być przygotowana do udzielenia kwalifikowanej pierwszej pomocy, jakże ważnej, a po drugie, musi mieć przygotowanie z ratownictwa technicznego odnośnie do możliwości uwalniania osób uwięzionych w pojazdach. I ten program udało się zrealizować. Nie pamiętam teraz dokładnie, jaka była skala początkowa, a jaka była końcowa, ale doprowadziliśmy do tego, że właściwie wszystkie jednostki krajowego systemu miały sprzęt, lepszej czy gorszej jakości, używany do ratownictwa technicznego. Ale pamiętam też, kiedy byliśmy na spotkaniach w ramach podkomisji sejmowych w tamtym okresie, że były uwagi krytyczne kierowane pod adresem właśnie tego programu, że finansujemy bardzo drogi sprzęt ratownictwa technicznego, bo są to koszty rzędu 20 tys., 40 tys. zł, to nie są tanie narzędzia, że wydajemy takie środki na dofinansowanie tego zadania. Ale to przynosiło potem taki skutek, że pierwsza jednostka przyjeżdżająca w celu działania ratowniczego umiała podjąć stosowne działania ratownicze wobec osób ratowanych. I to jest sprawa najważniejsza. Odnośnie do danych Komendy Głównej, które posiadam, powiem jeszcze jedną rzecz. Tylko w przypadku działań powodziowych krajowy system ratowniczy zadysponował w przypadku różnych zdarzeń, tych katalogowanych interwencji, które są w systemie ewidencji państwa i straży pożarnej, 14 143 pojazdy ratowniczo-gaśnicze, taka była liczba, czasami były to te same pojazdy, a jednostek spoza systemu było 7100. Jednostki w tym czasie brały udział i w działaniach ratowniczych, i w działaniach związanych z pomocą tym obywatelom, którzy zostali dotknięci skutkami tej powodzi. Za te działania również należą się podziękowania, które składam również przed państwem w imieniu wszystkich, którzy doświadczyli pomocy, ale również rządu polskiego. Bardzo serdecznie dziękuję. (Przewodnictwo w obradach obejmuje wicemarszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty) Przebieg posiedzenia