Jacek Świat

10. kadencja, 19. posiedzenie, 1. dzień (09-10-2024) 5. punkt porządku dziennego: Sprawozdanie Komisji Kultury i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały w sprawie upamiętnienia 180. rocznicy urodzin Wawrzyńca Hajdy, śląskiego działacza niepodległościowego (druki nr 662 i 666). Poseł Jacek Świat: Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Uchwały sejmowe zwykle upamiętniają bardzo ważne rocznice dotyczące czy to wydarzeń historycznych, czy wybitnych postaci naszej historii. Czasem jednak te uchwały przypominają czy wręcz odkrywają postaci i wydarzenia wcześniej prawie nieznane, a przecież bardzo ważne, które mają swoje niezbywalne miejsce w naszej historii. Te uchwały szczególnie cenię. Taką postacią jest Wawrzyniec Hajda, górnik, poeta, muzyk, działacz społeczny, wielki patriota, całe życie związany z Piekarami Śląskimi, żyjący w latach 1844-1923. Pod każdym względem były to czasy dla śląskich Polaków niełatwe. W latach 70. XIX w., po zjednoczeniu Niemiec doszło do intensyfikacji akcji germanizacyjnej: rugowania języka polskiego ze szkół i z urzędów, tzw. rugów pruskich, czyli przymusowych deportacji, prześladowania polskiego Kościoła, wreszcie akcji hakatystów. Ta antypolska działalność w zaborze pruskim trwała aż do I wojny światowej. Polacy nie byli wtedy bierni. W obronie polskości stanęły najpiękniejsze chyba postacie ówczesnej epoki i wiele z nich znamy, począwszy od Samuela Bogumiła Lindego, Juliana Ligonia i Józefa Lompy, Karola Miarki, a skończywszy na Wojciechu Korfantym, jednym z ojców naszej niepodległości. Proszę zauważyć, że wymieniłem tutaj wyłącznie Górnoślązaków, tych najbardziej znanych, tych, którzy mają np. w moim Wrocławiu swoje ulice. Wśród tych najważniejszych, największych był Wawrzyniec Hajda. Utrata wzroku w wieku niespełna 30 lat nie załamała go. Przeciwnie, wydaje się, że go zahartowała. Wykorzystał swój talent muzyczny, literacki, swoją żywotność i energię, by służyć Polsce i Polakom. Przez lata swojego długiego przecież życia gromadził wokół siebie rodaków w kółkach czy też, jak to nazywał, kasynach kulturalno-oświatowych. Pisał dla nich wiersze, pisał dla nich muzykę, organizował chóry, organizował akcje patriotyczne. Krzewił na ziemi piekarskiej polskiego ducha i miał pewnie w sobie jakąś charyzmę niezwykłą, skoro do tego niewidomego człowieka (Dzwonek) garnęli się ludzie setkami. Nie pozostawił po sobie wielu materialnych śladów, sam nie mógł spisywać swoich utworów, był tu zdany na innych, ale pewnie też niewiele o to dbał. Ważne było działanie tu i teraz. To właśnie tacy ludzie jak Hajda przygotowali grunt pod powstania śląskie, pod to, że duża część Śląska trafiła czy też, można powiedzieć, wróciła do Polski. Pamiętajmy o Wawrzyńcu Hajdzie, nieśmy tę postać, można powiedzieć, na sztandarach, bo przecież dziś taka inspiracja jest szczególnie ważna, może bardziej ważna, niż w pierwszej chwili nam się wydaje. Dziękuję. Przebieg posiedzenia