Marcin Łoboda

10. kadencja, 9. posiedzenie, 3. dzień (12-04-2024) 16. punkt porządku dziennego: Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej oraz niektórych innych ustaw (druk nr 268). Sekretarz Stanu w Ministerstwie Finansów Marcin Łoboda: Dziękuję bardzo, panie marszałku. Panie Marszałku! Panie i Panowie Posłowie! Mam przyjemność przedstawić projekt ustawy o zmianie ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej oraz niektórych innych ustawy, który stanowi implementację dwóch rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady, tj. rozporządzenia ustanawiającego obowiązki w zakresie należytej staranności w łańcuchu dostaw unijnych importerów cyny, tantalu i wolframu, ich rud oraz złota pochodzących z obszarów konfliktowych i drugiego rozporządzenia - w sprawie kontroli środków pieniężnych wwożonych do Unii lub wywożonych z Unii Europejskiej. Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Tzw. minerały konfliktowe, takie jak cyna, tantal, wolfram i złoto, są wykorzystywane w szczególności w elektronice, motoryzacji, przemyśle lotniczym, oświetleniu, maszynach i oprzyrządowaniu przemysłu oraz w biżuterii. Niejednokrotnie jednak minerały te powiązane są z konfliktami zbrojnymi i łamaniem praw człowieka. To łamanie praw człowieka jest w wielu regionach świata. Przede wszystkim minerały są wydobywane za pomocą niebezpiecznych metod. Prowadzi to również do poważnych problemów zdrowotnych pracowników i degradacji środowiska w społecznościach, w których żyją. Aby kontrolować dochody przemysłu górniczego, brutalne grupy partyzanckie lub siły zbrojne zajmują dany obszar, wykorzystując pracowników i używając dochodów ze sprzedaży minerałów do finansowania dalszych konfliktów. Minerały te są często przedmiotem nielegalnego handlu i aby utrzymać swoją działalność, grupy te sprzeciwiają się wszelkim wysiłkom zmierzającym do osiągnięcia pokoju i podważają je. Należy również zauważyć, że 30% zasobów tych surowców mineralnych znajduje się w krajach afrykańskich, w tym w szczególności w Demokratycznej Republice Konga, Sudanie, Rwandzie, Burundi oraz Tanzanii. Wyzwania wynikające z chęci zapobiegania finansowaniu ugrupowań zbrojnych zostały podjęte przez Unię Europejską i dało to wyraz w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającym obowiązki w zakresie należytej staranności w łańcuchu dostaw unijnych importerów cyny, tantalu i wolframu oraz ich rud, a także złota pochodzących z obszarów dotkniętych konfliktami i obszarów wysokiego ryzyka. W celu zapewnienia spójności przepisów krajowych z ww. rozporządzeniem unijnym opracowano projekt ustawy, który jest w dniu dzisiejszym przedmiotem pierwszego czytania w Sejmie. W projekcie ustawy została przedstawiona przede wszystkim procedura wykonywania kontroli ex post - nowej instytucji w Krajowej Administracji Podatkowej - wykonywana przez szefa Krajowej Administracji Skarbowej, wobec unijnych importerów konfliktowych minerałów. W Polsce mamy ok. 40 firm, które zajmują się tym procederem. Nowe rozwiązania przyczynią się do większej przejrzystości finansowej transakcji dotyczących konfliktowych minerałów, a unijni importerzy będą mieć obowiązek zagwarantowania, że wszystkie dostawy tych towarów pochodziły z odpowiedzialnych źródeł oraz obszarów nieobjętych konfliktami zbrojnymi. Firmy importujące cynę, tantal, wolfram i złoto powinny uzyskiwać certyfikaty poświadczające, że ich działalność na obszarze objętym konfliktem nie sprzyja eskalacji tego konfliktu i łamaniu praw człowieka. Kontrole prowadzone przez szefa Krajowej Administracji Skarbowej mają na celu zapewnienie, że unijni importerzy minerałów wypełniają obowiązki przede wszystkim w zakresie wdrożenia polityki łańcucha dostaw, zarządzania ryzykiem, audytu przeprowadzanego przez podmiot zewnętrzny oraz dotyczące ujawniania informacji o wdrożeniu należytej staranności w łańcuchu dostaw i praktyk odpowiedzialnego pozyskiwania minerałów. Ta instytucja prawna, kontrola ex post, rozpoczyna się od doręczenia kontrolowanemu upoważnienia i wezwania do przedłożenia dokumentów potwierdzających spełnienie obowiązku, o którym wcześniej wspominałem. W przypadku gdy przedsiębiorca nie przedstawi wymaganych dokumentów w określonym terminie, wówczas organ wzywa do przedstawienia planu działania naprawczego i wdrożenia tego działania, czyli nie ma władczego działania organu podatkowego, tylko najpierw jest wezwanie do odpowiedniego przedstawienia dokumentacji oraz pokazania audytu firm zewnętrznych. To jest pewne novum, które do tej pory nie było stosowane w krajowej administracji podatkowej. Dopiero bierna postawa przedsiębiorcy oraz niespełnienie obowiązków wynikających z unijnych rozporządzeń upoważnia szefa Krajowej Administracji Skarbowej do nałożenia w drodze decyzji administracyjnej kary pieniężnej w wysokości od 1 tys. zł do nawet 500 tys. zł, z tym że oczywiście ta kara jest miarkowana, w zależności od uchybień, skali niedopełnienia oraz czynności, które były wykonywane przez przedsiębiorcę przed nałożeniem tej kary. Ponadto projektowane przepisy regulują na gruncie prawa krajowego kwestie przepływu środków pieniężnych na poziomie unijnym, co jest uregulowane w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie kontroli środków pieniężnych wwożonych do Unii lub wywożonych z Unii. Zadania związane z kontrolą deklaracji środków pieniężnych przewożonych przez osoby fizyczne, obowiązkiem ujawniania środków pieniężnych w transporcie, weryfikacją deklaracji, sporządzaniem deklaracji z urzędu oraz przekazywaniem informacji jednostce analityki finansowej będą wykonywane wyłącznie przez organy Krajowej Administracji Skarbowej. Obecnie organem właściwym do podejmowania takich czynności kontrolnych w zakresie przewozu i wywozu środków pieniężnych oprócz organów Krajowej Administracji Skarbowej jest również Straż Graniczna. Od tego momentu, od wejścia w życie ustawy, te zadania będą wykonywane tylko i wyłącznie przez Krajową Administrację Skarbową. Wdrożenie przepisów unijnych odnośnie do środków pieniężnych spowoduje wzmocnienie kontroli organów państwa, przede wszystkim służby kontroli celno-skarbowej, nad transgranicznym przepływem środków finansowych. Panie Marszałku! Panie i Panowie Posłowie! Implementacja do przepisów krajowych wskazanych regulacji pozwoli skutecznie prowadzić czynności kontrolne oraz rozpoznawać ryzyka z tym związane. Dziękuję bardzo. (Oklaski) Przebieg posiedzenia