Aleksandra Leo

10. kadencja, 65. posiedzenie, 4. dzień (18-09-2026) 46., 47. i 48. punkt porządku dziennego: 46. Pierwsze czytanie przedstawionego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej projektu ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (druk nr 3066). 47. Pierwsze czytanie poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (druk nr 2802). 48. Pierwsze czytanie poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego (druk nr 2746). Poseł Aleksandra Leo (tekst niewygłoszony): Stanowisko Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Rozpatrujemy trzy projekty dotyczące jednego z najważniejszych obszarów wymiaru sprawiedliwości: granic działania państwa wobec osoby podejrzanej lub oskarżonej. Skuteczne ściganie przestępstw jest obowiązkiem państwa. Państwo nie może jednak realizować tego obowiązku kosztem prawa do obrony, rzetelnego procesu i zasady, że człowiek pozostaje niewinny dopóty, dopóki jego wina nie zostanie prawomocnie stwierdzona. Projekt prezydencki z druku nr 3066 zawiera rozwiązania potrzebne: ułatwia dostęp do obrońcy, wzmacnia ochronę osób małoletnich, rozszerza prawo do tłumaczenia i wprowadza dodatkową kontrolę nad stosowaniem tymczasowego aresztowania. Nie wystarcza to jednak, aby poprzeć cały projekt. Najpoważniejsze zastrzeżenie dotyczy dowodów zdobytych za pomocą czynu zabronionego. Projekt wprowadza zasadę, że takich dowodów nie wolno wykorzystywać, po czym ustanawia od niej szeroki katalog wyjątków. Tym samym sposób zdobycia dowodu ma być oceniany inaczej w zależności od rodzaju prowadzonej sprawy. Nie możemy zaakceptować takiej logiki. Ciężar zarzutu nie może legalizować bezprawnego działania funkcjonariusza. Państwo, które pozwala korzystać z dowodów uzyskanych za pomocą przestępstwa, osłabia wiarygodność własnego wymiaru sprawiedliwości. Projekt pozostawia też prokuratorowi decyzję o wykorzystaniu materiałów uzyskanych podczas kontroli operacyjnej, choć dotyczą one innego czynu albo innej osoby niż objęta zgodą na kontrolę. W sprawie tak głęboko ingerującej w prywatność obywatela potrzebna jest rzeczywista kontrola sądu, a nie decyzja jednej ze stron postępowania. To zastrzeżenie dotyczy również projektu z druku nr 2802 i powinno zostać usunięte podczas prac w komisji. Nie przekonują nas również proponowane zmiany dotyczące tymczasowego aresztowania. Projekt wprowadza dodatkowy 12-miesięczny limit stosowania aresztu do czasu wydania wyroku przez sąd I instancji, ale tylko wtedy, gdy podstawą aresztowania jest surowość grożącej kary. Nie ustanawia więc jednej, nieprzekraczalnej granicy stosowania tego środka. Jednocześnie projekt nadal pozwala wywodzić obawę utrudniania postępowania także z surowości grożącej kary. To nie usuwa ryzyka automatyzmu w orzekaniu aresztu. Znacznie bardziej jednoznaczne rozwiązania zawiera druk nr 2746. Pierwszy okres aresztowania ma zostać skrócony z 3 miesięcy do miesiąca. Prokurator będzie musiał wskazać, jakie czynności wykonał i co zamierza zrobić dalej. Jeżeli bez uzasadnienia nie zrealizuje zapowiedzianych działań, sąd odmówi przedłużenia aresztu. Zażalenie ma rozpoznawać trzech sędziów, a obrona otrzyma szerszy dostęp do akt i dowodów będących podstawą pozbawienia wolności. To konkretne mechanizmy wymuszające sprawność postępowania. Tymczasowe aresztowanie nie może zastępować kary ani służyć wygodzie organów ścigania. Druk nr 2802 obejmuje znacznie szerszą reformę. Wzmacnia dostęp do adwokata lub radcy prawnego od pierwszych czynności, zwiększa ochronę osób poniżej 18. roku życia, ogranicza uprzywilejowanie prokuratora i poprawia sytuację pokrzywdzonego. Jednocześnie projekt zmienia wiele instytucji i kilkanaście ustaw, dlatego wymaga szczegółowego sprawdzenia jego spójności, kosztów oraz możliwości organizacyjnego wdrożenia. Klub Parlamentarny Centrum opowiada się za skierowaniem projektów z druków nr 2802 i 2746 do dalszych prac. Projekt prezydencki z druku nr 3066 oceniamy negatywnie i będziemy głosować za jego odrzuceniem w pierwszym czytaniu. Dziękuję. Przebieg posiedzenia