Aleksandra Leo

10. kadencja, 65. posiedzenie, 4. dzień (18-09-2026) 49. punkt porządku dziennego: Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego (druk nr 2997). Poseł Aleksandra Leo (tekst niewygłoszony): Stanowisko Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Centrum przedstawiam stanowisko wobec rządowego projektu zmiany Kodeksu postępowania karnego, zawartego w druku nr 2997. Prawo do informacji ma rzeczywiste znaczenie tylko wtedy, gdy przekazana treść jest jasna, pełna i dostosowana do sytuacji osoby uczestniczącej w postępowaniu. Temu właśnie służą proponowane rozwiązania. Porządkują one zasady informowania oskarżonych, pokrzywdzonych i świadków o przysługujących im prawach, ciążących na nich obowiązkach oraz konsekwencjach podejmowanych decyzji. Obecnie przepisy nie przewidują jednolitych wzorów pisemnych informacji przekazywanych tym osobom przed sądem. W praktyce może to prowadzić do różnic w sposobie i zakresie udzielanych wyjaśnień. Po wejściu w życie ustawy uczestnik postępowania ma otrzymywać ten sam, uporządkowany zestaw wiadomości niezależnie od tego, przed którym sądem toczy się sprawa. Takie rozwiązanie wzmacnia pewność, że każda osoba zostanie poinformowana według jednakowych zasad. Istotne jest również odejście od przekazywania uczestnikom procesu treści będących jedynie powtórzeniem skomplikowanych przepisów. Przygotowane wzory mają być zrozumiałe także dla osób, które nie korzystają z pomocy obrońcy albo pełnomocnika. Człowiek nie powinien być zmuszony do samodzielnego odczytywania znaczenia licznych odesłań do kolejnych artykułów kodeksu. Powinien natomiast otrzymać jasne wyjaśnienie, co może zrobić, czego musi przestrzegać i jakie skutki może wywołać jego postępowanie. Informacje będą także lepiej dopasowane do danego momentu postępowania. Inny zakres wiadomości jest potrzebny osobie przesłuchiwanej na początku sprawy, a inny po skierowaniu sprawy do sądu, przed posiedzeniem lub rozprawą. Projekt rozdziela te sytuacje i pozwala przekazywać wiadomości wtedy, gdy mogą być rzeczywiście wykorzystane. Szczególnie ważne są rozwiązania dotyczące osób, które nie ukończyły 18 lat, oraz osób mających trudności wynikające z wieku albo stanu zdrowia. Przewidziano odrębne wzory dla osób, które nie ukończyły 18 lat, a treść pouczeń ma uwzględniać także potrzeby osób nieporadnych ze względu na wiek lub stan zdrowia. W przypadku niepełnoletniego oskarżonego właściwa informacja ma trafić również do przedstawiciela ustawowego, opiekuna albo innej wskazanej osoby. Pozwala to lepiej zabezpieczyć prawa młodego człowieka w kolejnych częściach postępowania. Pozytywnie oceniamy także dokładniejsze informowanie pokrzywdzonych. Mają oni otrzymywać wiadomości dotyczące m.in. udziału w postępowaniu, pomocy prawnej, możliwości naprawienia szkody lub uzyskania kompensaty, dostępnych form ochrony i wsparcia oraz zwrotu poniesionych kosztów. Świadkowie będą natomiast informowani zarówno o swoich obowiązkach, jak i o przysługującej im ochronie, pomocy oraz możliwości otrzymania zwrotu kosztów związanych z udziałem w sprawie. Projekt uzupełnia ponadto informacje przekazywane osobie zatrzymanej lub tymczasowo aresztowanej. Osoba taka ma zostać powiadomiona o prawie i terminie dochodzenia odszkodowania oraz zadośćuczynienia, jeżeli pozbawienie wolności okaże się niewątpliwie niesłuszne. Wzory informacji zostaną udostępnione na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości razem z tłumaczeniami na języki obce najczęściej używane w sprawach karnych. Ułatwi to dostęp do ich treści, usprawni korzystanie z tłumaczeń i ograniczy potrzebę każdorazowego zlecania ich przez sądy na potrzeby pojedynczych postępowań. Proponowane przepisy tworzą spójny i jednakowy sposób informowania uczestników procesu. Dzięki temu przysługujące im prawa będą nie tylko zapisane w kodeksie, ale również przedstawione w formie, która pozwala z nich świadomie korzystać. Klub Parlamentarny Centrum popiera projekt zawarty w druku nr 2997 i opowiada się za skierowaniem go do dalszych prac. Dziękuję. Przebieg posiedzenia