10. kadencja, 65. posiedzenie, 4. dzień (18-09-2026)

49. punkt porządku dziennego:

Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego (druk nr 2997).

Poseł Witold Tumanowicz:

    Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Projekt dotyczy rzeczy pozornie prostej, ale istotnej z punktu widzenia osoby, która styka się z postępowaniem karnym. Samo przekazanie pouczenia nie wystarczy. Człowiek powinien jeszcze być w stanie zrozumieć, jakie ma prawa, jakie obowiązki i co może zrobić w swojej sytuacji.

    Projekt przewiduje więc uproszczenie języka pouczeń kierowanych m.in. do podejrzanych, oskarżonych, pokrzywdzonych i świadków. Informacje mają w bardziej przystępny sposób wskazywać chociażby dostępne środki odwoławcze, terminy czy możliwość skorzystania z pomocy adwokata lub radcy prawnego. Zmiany dotyczą również pokrzywdzonych i osób zatrzymanych. Mają oni otrzymywać szerszą informację m.in. o możliwości uzyskania odszkodowania, zadośćuczynienia czy dochodzenia roszczeń w przypadku niesłusznego zatrzymania lub tymczasowego aresztowania.

    Osobne rozwiązania przewidziano dla osób poniżej 18. roku życia, a wzory pouczeń mają być dostępne również w językach obcych. Jednocześnie mają zostać ujednolicone, tak aby obywatel otrzymywał podobnie przedstawione informacje, niezależnie od tego, czy ma do czynienia z sądem, prokuraturą czy organem dokonującym zatrzymania.

    Przy upraszczaniu takich dokumentów trzeba jednak zachować równowagę. Pouczenie powinno być napisane językiem zrozumiałym dla obywatela, ale jednocześnie na tyle precyzyjnie, aby uproszczenie języka nie prowadziło do wątpliwości co do rzeczywistego zakresu przysługujących mu praw.

    Najważniejszym sprawdzianem tych zmian będzie więc praktyka, czy nowe pouczenia rzeczywiście będą dla obywateli bardziej zrozumiałe, a jednocześnie pozostaną kompletne i jednoznaczne. Będziemy patrzeć dalej na to, jak ostatecznie będzie wyglądała ustawa. Jesteśmy za tym kierunkiem. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia