10. kadencja, 65. posiedzenie, 2. dzień (16-09-2026)

17. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy o zmianie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy o grach hazardowych (druki nr 3012 i 3018).

Poseł Marcin Józefaciuk (tekst niewygłoszony):

    Stanowisko

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Biblioteki publiczne zapewniają bezpłatny dostęp do książek, wiedzy i kultury niezależnie od miejsca zamieszkania czy sytuacji materialnej czytelnika. Jednocześnie autorzy, tłumacze i wydawcy mają prawo do wynagrodzenia za korzystanie z efektów ich pracy. Projekt próbuje zachować równowagę między tymi wartościami. Czytelnik nadal będzie mógł bezpłatnie wypożyczyć książkę, biblioteka nie zostanie obciążona dodatkową opłatą, a wynagrodzenie dla uprawnionych zostanie sfinansowane ze środków Funduszu Promocji Kultury.

    Dofinansowanie ma wzrosnąć z 5% do 10% wartości zakupów materiałów bibliotecznych dokonanych w poprzednim roku. W latach 2026-2035 na ten cel przewidziano łącznie ponad 124 mln zł.

    Ta zmiana jest potrzebna. W 2025 r. mediana wynagrodzenia wypłaconego twórcy wyniosła zaledwie 398,67 zł. Ponad 2 tys. twórców nie osiągnęło nawet minimalnego progu pozwalającego na wypłatę środków. Trudno więc mówić o tym, że obecny system zapewnia realną rekompensatę za miliony wypożyczeń dokonywanych każdego roku.

    Pozytywnie należy ocenić to, że poprawa sytuacji twórców nie odbędzie się kosztem czytelników ani bibliotek. W szczególności nie może ona ograniczyć dostępu dzieci i młodzieży do literatury. Biblioteka pozostaje jednym z najważniejszych narzędzi wyrównywania szans edukacyjnych, zwłaszcza tam, gdzie rodziny nie mogą pozwolić sobie na regularny zakup książek.

    Projekt zwiększa finansowanie, ale pozostawia dotychczasowy sposób obliczania i podziału wynagrodzeń. Dlatego należy sprawdzić, czy większa pula rzeczywiście dotrze do szerszej grupy twórców, czy nie zostanie ograniczona przez roczne limity oraz czy system będzie odpowiadał na rozwój audiobooków, e-booków i innych cyfrowych form czytelnictwa.

Przebieg posiedzenia