10. kadencja, 65. posiedzenie, 4. dzień (18-09-2026)

52. punkt porządku dziennego:

Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o mediatorach sądowych, instytucjach szkolących w zakresie mediacji i Krajowym Rejestrze Mediatorów (druk nr 3008).

Poseł Aleksandra Leo (tekst niewygłoszony):

    Stanowisko

    W imieniu Klubu Parlamentarnego Centrum przedstawiam stanowisko wobec rządowego projektu ustawy o mediatorach sądowych, instytucjach szkolących w zakresie mediacji i Krajowym Rejestrze Mediatorów, zawartego w druku nr 3008.

    Obecny system opiera się na listach prowadzonych oddzielnie przez prezesów sądów okręgowych. Dane nie zawsze są aktualne, ta sama osoba może znajdować się na kilku listach, a niektórzy wpisani mediatorzy w praktyce nie prowadzą mediacji. Brakuje także precyzyjnych wymagań pozwalających sprawdzić przygotowanie mediatorów oraz jednolitych zasad prowadzenia szkoleń.

    Projekt odpowiada na te problemy przez utworzenie jednego, prowadzonego elektronicznie Krajowego Rejestru Mediatorów. Będzie to publiczne źródło informacji zarówno o mediatorach sądowych, jak i o instytucjach prowadzących szkolenia. Rejestr umożliwi wyszukanie osoby posiadającej odpowiednią specjalizację, działającej na danym obszarze, prowadzącej mediacje w określonej formie lub posługującej się innym językiem. Publicznie nie będzie udostępniany numer PESEL mediatora.

    Wprowadzone zostaną konkretne wymagania dla osób ubiegających się o status mediatora sądowego. Kandydat będzie musiał mieć ukończone 26 lat, posiadać wyższe wykształcenie, znać język polski, korzystać z pełni praw publicznych i nie być prawomocnie skazanym za umyślne przestępstwo. Konieczne będzie również odpowiednie przygotowanie do prowadzenia mediacji.

    Projekt przewiduje szkolenie bazowe obejmujące 40 godzin oraz szkolenia dostosowane do czterech specjalizacji: cywilnej, rodzinnej, prawa pracy oraz prawa karnego i wykroczeń. Uwzględnione zostaną także rzeczywiste kwalifikacje osób, które już prowadzą mediacje albo ukończyły odpowiednie studia podyplomowe. Pozwoli to zachować zdobyte doświadczenie bez rezygnowania z określonych w ustawie standardów.

    Mediator nie zakończy podnoszenia kwalifikacji wraz z uzyskaniem wpisu. W każdym 5-letnim okresie będzie zobowiązany do odbycia co najmniej 30 godzin dodatkowych szkoleń. Niezłożenie oświadczenia potwierdzającego wykonanie obowiązku szkoleniowego, również w dodatkowym terminie, będzie podstawą wykreślenia mediatora z rejestru. Podstawą wykreślenia będzie również m.in. prawomocne skazanie, utrata wymaganych uprawnień albo rażące naruszenie obowiązków związanych z prowadzeniem mediacji.

    Ustawa porządkuje także działalność instytucji szkolących. Podmioty te będą wpisywane do rejestru po spełnieniu określonych wymagań dotyczących programu, organizacji zajęć oraz kwalifikacji prowadzących. Zajęcia zdalne będą mogły stanowić najwyżej 20% szkolenia. Minister Sprawiedliwości otrzyma możliwość sprawdzania dokumentacji, badania opinii uczestników oraz wydawania zaleceń dotyczących usunięcia nieprawidłowości.

    Projekt określa również maksymalne opłaty za szkolenia. W przypadku szkolenia bazowego i specjalizacji karnej opłata nie będzie mogła przekroczyć 40% minimalnego wynagrodzenia. Dla pozostałych szkoleń specjalizacyjnych granicą będzie 70% minimalnego wynagrodzenia.

    Minister Sprawiedliwości będzie mógł powołać 9-osobową Radę Mediacyjną. Jej zadaniem będzie ocenianie programów i jakości szkoleń, przedstawianie propozycji usprawnienia mediacji, opiniowanie projektów przepisów oraz przygotowanie kodeksu etyki będącego zbiorem zaleceń i dobrych praktyk.

    Ważne jest również to, że utworzenie rejestru nie odbiera stronom prawa do samodzielnego wyboru mediatora. Nadal będą mogły wskazać dowolną osobę. Sąd zachowa możliwość wyznaczenia mediatora z rejestru albo osoby spoza niego do przeprowadzenia mediacji w konkretnej sprawie.

    Projekt przewiduje przepisy przejściowe dla osób znajdujących się na dotychczasowych listach. Przez 12 miesięcy od wejścia ustawy w życie nadal będą mogły być wyznaczane do prowadzenia mediacji, a rozpoczęte postępowania dokończą na dotychczasowych zasadach.

    O wpis do nowego rejestru będą mogły wystąpić po spełnieniu warunków określonych w ustawie oraz przedstawieniu dokumentów dotyczących odpowiedniego szkolenia lub studiów podyplomowych, właściwego certyfikatu albo wymaganego doświadczenia. Osoby, które nie mają wyższego wykształcenia, otrzymają 7 lat na jego uzupełnienie.

    Projekt tworzy przejrzyste zasady wykonywania zadań mediatora sądowego, porządkuje rynek szkoleń i ułatwia dostęp do aktualnych informacji o osobach posiadających odpowiednie kwalifikacje.

    Klub Parlamentarny Centrum popiera projekt zawarty w druku numer 3008 i opowiada się za skierowaniem go do dalszych prac. Dziękuję.

Przebieg posiedzenia