10. kadencja, 60. posiedzenie, 2. dzień (18-06-2026)

16. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały w sprawie upamiętnienia bohaterów 70. rocznicy Poznańskiego Czerwca 1956 roku (druki nr 2418 i 2541).

Poseł Marcin Józefaciuk (tekst niewygłoszony):

    Pytania

    Ten poselski projekt uchwały dotyczy upamiętnienia bohaterów 70. rocznicy poznańskiego Czerwca 1956 r.

    Uchwała przypomina robotników i mieszkańców Poznania, którzy 28 czerwca 1956 r. wystąpili przeciwko niesprawiedliwości społecznej, wyzyskowi ekonomicznemu oraz narzuconemu Polsce systemowi komunistycznemu. Wskazuje, że był to pierwszy masowy bunt robotniczy i społeczny w powojennej Polsce, a zarazem wydarzenie o wymiarze politycznym i niepodległościowym.

    To nie jest tylko uchwała rocznicowa. To także rozmowa o godności pracy, prawie do sprzeciwu, przemocy państwa, pamięci o ofiarach i o tym, czy potrafimy opowiadać historię nie tylko przez wielkie daty, ale także przez konkretne doświadczenie ludzi.

    1. Czy wnioskodawcy widzą potrzebę mocniejszego pokazania w debacie, że poznański Czerwiec zaczął się od bardzo konkretnych spraw pracowniczych: błędów w naliczaniu wynagrodzeń, norm produkcyjnych, podatków od premii i warunków pracy?

    2. W jaki sposób państwo chce opowiadać o poznańskim Czerwcu jako o wydarzeniu jednocześnie społecznym, pracowniczym i wolnościowym, bez spłaszczania go do jednego hasła albo jednej interpretacji?

    3. Czy wnioskodawcy rozważali mocniejsze zaakcentowanie odpowiedzialności aparatu państwa za eskalację przemocy: użycie wojska, czołgów, blokadę miasta, godzinę policyjną i propagandowe przedstawianie robotników jako przestępców?

    4. W jaki sposób w ramach obchodów 70. rocznicy zostanie pokazany los rodzin ofiar, rannych, zatrzymanych i represjonowanych?

    5. Czy państwo planuje wesprzeć lokalne archiwa społeczne, szkoły, muzea i instytucje kultury w Poznaniu tak, aby relacje świadków, dokumenty rodzinne, fotografie i miejsca pamięci były łatwo dostępne także dla młodych ludzi?

    6. W jaki sposób w działaniach edukacyjnych zostanie pokazana postać Romka Strzałkowskiego, aby nie stał się wyłącznie symbolem, ale także przypomnieniem o realnej cenie przemocy państwa wobec cywilów, w tym dzieci i młodzieży?

    Ta uchwała przypomina, że poznański Czerwiec nie był jedynie wydarzeniem politycznym zapisanym w podręcznikach. Był doświadczeniem robotników, rodzin, mieszkańców miasta, rannych, zatrzymanych i tych, którzy stracili bliskich. Był buntem ludzi pracy przeciwko systemowi, który mówił o sprawiedliwości, a w praktyce opierał się na przemocy, kłamstwie i pogardzie dla obywatela.

    Pamięć o poznańskim Czerwcu powinna być pamięcią o chlebie i wolności, o prawach pracowniczych i prawach człowieka, o odwadze zwykłych ludzi i o odpowiedzialności państwa. Bo państwo, które naprawdę szanuje obywateli, nie boi się ich głosu.

    I właśnie dlatego pamięć o 28 czerwca 1956 r. powinna pozostać żywa - nie tylko w rocznicę, ale w codziennym rozumieniu wolności, pracy i godności.

Przebieg posiedzenia