10. kadencja, 65. posiedzenie, 4. dzień (18-09-2026)

49. punkt porządku dziennego:

Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego (druk nr 2997).

Poseł Marcin Józefaciuk (tekst niewygłoszony):

    Stanowisko

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Prawo do informacji nie może oznaczać wręczenia człowiekowi kilku stron przepisów, a następnie uznania sprawy za załatwioną, bo podpisał odbiór. Pouczenie ma chronić prawa człowieka, a nie być alibi dla państwa.

    Dlatego kierunek druku nr 2997 oceniam pozytywnie. Projekt porządkuje i ujednolica pouczenia dla podejrzanych, oskarżonych, pokrzywdzonych i świadków. Dostosowuje informacje do etapu postępowania. Rozszerza je o prawo do dochodzenia odszkodowania i zadośćuczynienia za niewątpliwie niesłuszne zatrzymanie lub tymczasowe aresztowanie. Przewiduje tłumaczenia oraz uwzględnienie potrzeb osób poniżej 18. roku życia i osób nieporadnych. To ważne, zwłaszcza dla człowieka, który nie ma obrońcy ani pełnomocnika.

    Jednak dobry cel nie gwarantuje dobrego wykonania. Rzecznik praw obywatelskich i Krajowa Rada Radców Prawnych ostrzegali, że część formularzy nadal jest przeładowana. Człowiek w stresie nie potrzebuje ściany tekstu. Musi od razu zobaczyć najważniejsze prawa, w tym prawo do milczenia i do nieobciążania samego siebie. Ministerstwo tych uwag nie uwzględniło.

    Nie przekonuje mnie również odesłanie do dostępności dobrych praktyk. RPO wskazywał na potrzebę pouczeń w polskim języku migowym i rozwiązań dla osób z niepełnosprawnościami. Dostępność prawa nie może zależeć od dobrej woli konkretnego organu.

    Ocena skutków regulacji zakłada więcej dokumentów i procedur, ale jednocześnie zerowe koszty oraz brak późniejszej ewaluacji. To niespójne. Od 1 stycznia nowe wzory mają być stosowane także w sprawach już trwających.

    Poprę skierowanie projektu do komisji. Oczekuję jednak testów z udziałem prawdziwych odbiorców, pełnej dostępności, zabezpieczenia prawa do milczenia, rzetelnego finansowania i mierników skuteczności.

    Miarą tej reformy nie będzie liczba rozdanych formularzy, lecz liczba ludzi, którzy naprawdę zrozumieli swoje prawa i potrafili z nich skorzystać. Dziękuję.

Przebieg posiedzenia