10. kadencja, 65. posiedzenie, 4. dzień (18-09-2026)

51. punkt porządku dziennego:

Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym oraz niektórych innych ustaw (druk nr 3004).

Poseł Katarzyna Ueberhan (tekst niewygłoszony):

    Stanowisko

    Szanowna Pani Marszałkini! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Mam przyjemność przedstawić stanowisko klubu Lewicy odnośnie do rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym zawartego w druku sejmowym nr 3004.

    Niniejszy projekt dotyczy zmian w Krajowym Rejestrze Sądowym i obejmuje jednocześnie elektronizację postępowania rejestrowego, uporządkowanie postępowań przymuszających, zwiększenie wiarygodności danych ujawnianych w KRS, ochronę danych osobowych oraz usprawnienie wykreślania z rejestru podmiotów, które faktycznie nie prowadzą już działalności. Zmiany te są potrzebne, ponieważ doświadczenia kilku lat funkcjonowania obecnych rozwiązań ujawniły regulacje niedostosowane zarówno do potrzeb obrotu gospodarczego, jak i możliwości organizacyjnych sądów rejestrowych.

    Jedną z najważniejszych zmian jest dalsza elektronizacja postępowania. Podmioty wpisane do rejestru przedsiębiorców oraz rejestru stowarzyszeń mają mieć własne konto w systemie teleinformatycznym, za pomocą którego będą składały pisma i wnioski oraz odbierały korespondencję sądową. Jeżeli podmiot takiego konta jeszcze nie ma, to przy składaniu wniosku o wpis albo zmianę wpisu będzie zgłaszał potrzebę jego założenia. W przypadku korzystania z innego konta, bez wykazania, że użycie właściwego było niemożliwe z przyczyn niezależnych, pismo będzie podlegało zwrotowi. Projektodawca uzasadnia to potrzebą stworzenia jednolitego i bezpośredniego kanału komunikacji między sądem a podmiotem wpisanym do KRS.

    W konsultacjach pojawiły się jednak obawy przedsiębiorców dotyczące praktycznej strony tego rozwiązania. Związek Pracodawców Polska Miedź i Federacja Przedsiębiorców Polskich zwracały uwagę, że podmioty korzystają dziś często z kont profesjonalnych pełnomocników, a konstrukcja własnego konta osoby prawnej może rodzić trudności techniczne i organizacyjne. Ministerstwo wskazało, że system umożliwia już korzystanie z kont podmiotów innych niż osoby fizyczne oraz dokonywanie za ich pomocą doręczeń i składanie pism.

    Projekt wprowadza także obowiązek posiadania tytułu prawnego do lokalu lub nieruchomości zgłoszonej jako adres siedziby. Przy wpisie lub zmianie adresu trzeba będzie przedłożyć dokument potwierdzający taki tytuł. Jest to instrument służący zwiększeniu wiarygodności rejestru oraz ograniczeniu przypadków podawania adresów, z którymi dany podmiot nie ma rzeczywistego związku.

    Bardzo istotna część projektu dotyczy niewykonywania obowiązku składania dokumentów finansowych. Obecnie sądy mogą prowadzić kolejne postępowania przymuszające i nakładać grzywny, co w wielu przypadkach okazuje się nieskuteczne, a jednocześnie generuje znaczny nakład pracy. Nowy model przewiduje wpisanie do KRS jednej wzmianki o niewykonywaniu obowiązku złożenia dokumentów finansowych pomimo wezwania sądu. Do czasu jej wykreślenia nie będą wszczynane kolejne postępowania przymuszające dotyczące następnych okresów sprawozdawczych. Wzmianka zostanie usunięta dopiero po złożeniu wszystkich zaległych i bieżących dokumentów. Jeżeli po roku obowiązek nadal nie zostanie wykonany, możliwe będzie wszczęcie postępowania w kierunku rozwiązania podmiotu bez likwidacji, o ile nie wynika z akt, że podmiot posiada majątek lub rzeczywiście prowadzi działalność.

    Projekt zmienia właśnie także samo postępowanie dotyczące rozwiązania podmiotu bez przeprowadzania likwidacji. Sąd będzie mógł korzystać z informacji posiadanych przez urząd skarbowy, ZUS, centralną bazę ksiąg wieczystych, rejestr zastawów oraz centralną ewidencję pojazdów, aby ustalić, czy podmiot faktycznie prowadzi działalność i czy dysponuje zbywalnym majątkiem. Jeżeli w ciągu 2 miesięcy od ogłoszenia o wszczęciu postępowania podmiot nie wykaże prowadzenia działalności lub posiadania majątku, a nie wynika to również z informacji zgromadzonych przez sąd, projekt ustanawia domniemanie, że działalność nie jest prowadzona i zbywalnego majątku nie ma.

    Osobnym zagadnieniem jest ochrona danych osobowych w aktach KRS. Projekt zakłada, że do pisma lub dokumentu zawierającego dane, których dostępność jest prawnie ograniczona, będzie trzeba dołączyć wyciąg pozbawiony tych danych. W toku konsultacji wskazywano jednak na ryzyko nadmiernego formalizmu oraz na możliwość wydłużenia postępowań, jeżeli sądy będą zmuszone kontrolować prawidłowość takich wyciągów. Stowarzyszenie Notariuszy RP zwracało uwagę, że ciężar ochrony nadmiarowych danych w zbyt dużym stopniu może zostać przeniesiony na uczestników postępowania. Ministerstwo odpowiadało, że to właśnie osoba składająca dokument powinna w pierwszej kolejności zadbać o nieujawnianie danych zbędnych dla postępowania rejestrowego.

    Warto przy tym zauważyć, że proces konsultacji wpłynął na ostateczny kształt projektu. Po bardzo krytycznych uwagach Krajowej Rady Notarialnej projektodawca zrezygnował z rozwiązania, które nakładało na notariuszy dodatkowy obowiązek sporządzania zanonimizowanych wyciągów aktów notarialnych. Rada wskazywała na problemy związane z RODO, proporcjonalnością nowych obowiązków i kosztami przerzucanymi na kancelarie notarialne. Ostatecznie ten element został usunięty z projektu.

    Całość zmian zmierza zatem w dwóch kierunkach. Z jednej strony ma ograniczyć powtarzalne i nieskuteczne czynności sądów rejestrowych oraz wykorzystać w większym stopniu systemy teleinformatyczne. Z drugiej strony projekt nakłada na podmioty wpisane do KRS nowe obowiązki związane z kontami elektronicznymi, ochroną danych i dokumentowaniem określonych okoliczności. Zwiększenie wiarygodności danych w KRS ma zatem poprawić bezpieczeństwo obrotu gospodarczego.

    Z uwagi na powyższe klub Lewicy popiera niniejsze rządowe przedłożenie.

Przebieg posiedzenia