Andrzej Grzyb

10. kadencja, 13. posiedzenie, 1. dzień (12-06-2024) 3. punkt porządku dziennego: Pierwsze czytanie przedstawionego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej projektu ustawy o działaniach organów władzy państwowej na wypadek zewnętrznego zagrożenia bezpieczeństwa państwa (druk nr 405). Poseł Andrzej Grzyb: Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie i Panowie Ministrowie! Jeszcze nie tak dawno na tej sali wszystkie siły polityczne zgodnie przyjmowały projekt ustawy o obronie Ojczyzny. Jej uchwalenie uznaliśmy za podstawowy obowiązek. Przyjęliśmy ją w pełnej zgodzie, nawet jeżeli mieliśmy do niej uwagi, nawet jeżeli chcieliśmy wprowadzić pewne poprawki, które miały polepszyć niektóre regulacje prawne. Uznaliśmy, że w warunkach zagrożenia bezpieczeństwa w tej części Europy, również bezpośredniego zagrożenia naszych granic, ten spór nie jest nam potrzebny, że powinniśmy przyjąć ustawę, aby dać zewnętrzny wyraz temu, że sprawy bezpieczeństwa są ponad sporem politycznym. Wydaje mi się, że w dużej mierze nam się to udało i w poprzedniej kadencji, i w tej kadencji, jeśli chodzi o zakres, w jakim Wysoka Izba rozpatrywała różne sprawy dotyczące bezpieczeństwa państwa, funkcjonowania polskich Sił Zbrojnych, a także pewnych zmian strukturalnych. Znajdowaliśmy tutaj porozumienie. Znalazło to wyraz chociażby w czasie debaty budżetowej czy w licznych aspektach, które dotyczą funkcjonowania poszczególnych odcinków związanych z obronnością państwa. Wszyscy uznaliśmy też, że niezbędnym dopowiedzeniem do tej ustawy o obronie Ojczyzny jest ustawa o obronie cywilnej, ponieważ odporności państwa, odporności społeczeństwa nie da się zbudować tylko i wyłącznie poprzez dobre funkcjonowanie, ułożenie, liczebność i wyposażenie Sił Zbrojnych. Całe państwo jest odpowiedzialne, wszystkie jego struktury, łącznie z samorządem, ale też obywatele, firmy państwowe, firmy prywatne i publiczne, za współuczestniczenie w procesie przygotowywania pełnej odporności państwa. Liczymy, że ta ustawa rychło trafi do laski marszałkowskiej dzięki inicjatywie ministra spraw wewnętrznych i administracji, że zbudujemy w ten sposób pełne kompetencje i odporność państwa, wskazując zakres świadczeń rzeczowych i osobistych również dla tych, którzy będą zobowiązani do tego tą ustawą. Prezydencki projekt ustawy o działaniach organów władzy państwowej na wypadek zewnętrznego zagrożenia bezpieczeństwa państwa, który, jak wspomniano, był złożony również w poprzedniej kadencji, ale nie został rozpatrzony przez Wysoką Izbę, został złożony powtórnie w maju br. Uznaję, że rozpatrzenie tego projektu jest wielce zasadne nie tylko dlatego, że złożył go prezydent Rzeczypospolitej, że jest to wyrazem pełnego uszanowania dla projektodawcy, ale również ze względu na liczne elementy tej ustawy, o których dyskutowano chociażby przy okazji debaty nad ustawą o obronie Ojczyzny. Najczęściej powtarzana kwestia, również w kręgach samych Sił Zbrojnych, wojska, dotyczyła odniesienia się do tego, czy takie ułożenie zasad dowodzenia oraz struktur dowódczych jest wystarczające dla ich funkcjonalności, sprawnego funkcjonowania. Jako klub parlamentarny uznajemy, że rozpatrzenie tego projektu w pierwszym czytaniu, a następnie zgoda Wysokiej Izby na przekazanie do dalszych prac w Komisji Obrony Narodowej będzie odpowiedzią na ogromne zmiany w zakresie bezpieczeństwa, które począwszy od roku 2014, ale też w ostatnich 2 latach, zaszły w naszym otoczeniu. Te zmiany oczywiście dotyczą zarówno zagrożeń, które były już zidentyfikowane, jak i tych, które powstają na nowo czy zmieniają swój charakter. Chociażby sprawa ochrony cyberprzestrzeni. Informacje z ubiegłego roku pokazywały, że na polską infrastrukturę w zakresie cyberbezpieczeństwa było skierowane ze strony naszych wrogów ponad 80 tys. ataków. To pokazuje, jak istotny jest ten komponent. Z drugiej strony też można powiedzieć, i powinniśmy to powiedzieć na tej sali, że akurat polskie wojska ochrony cyberprzestrzeni należą do czołówki w Pakcie Północnoatlantyckim, jeżeli chodzi o kompetencje. Mieliśmy to okazję usłyszeć od wielu ekspertów w trakcie chociażby poznańskiej prezentacji CyberSecu. Sądzę też, że projekt jest odpowiedzią zarówno na to, jak zmienia się agresywny charakter działań Rosji przeciwko Ukrainie, jak i na pojawianie się nowych tendencji. W roku ubiegłym wydawało się, że np. nasza granica już przestaje być obiektem silnego naporu i wrogich ataków. Ten rok pokazał, że to absolutnie nie ma miejsca, a presja na naszą granicę wschodnią jest zwiększona. Dowodem tego jest nie tylko liczba tych ataków, ale również ich agresywność, która została też, że tak powiem, okupiona krwią polskiego żołnierza, którego pamięć, heroizm Wysoka Izba dzisiaj uczciła i dała wyraz pełnej solidarności z najbliższymi. Pojawiły się nowe wyzwania, które są związane z, jak mówimy, niestandardowymi formami agresji. Chodzi o różne formy wojny hybrydowej nie tylko wobec państw sąsiedzkich, do których należy Polska, ale również wobec państw Europy Zachodniej. To np. wpływanie na demokratyczne procesy wyborcze. Chodzi też o aktywność na sąsiedzkich kontynentach. Wspomniane tutaj państwa afrykańskie w pasie Sahelu są przedmiotem bardzo intensywnych działań grup, które mają charakter paramilitarny, a podlegają państwu rosyjskiemu. Działania Białorusi przeciw Polsce oraz sąsiadom w regionie zobowiązują nas, polskie państwo, jego instytucje, organy do pilnego zrewidowania obowiązujących norm prawnych czy regulacji prawnych. Również praktyka i zasady dowodzenia polskimi Siłami Zbrojnymi, o czym mówiłem wcześniej, a także oczekiwania wyrażane przez samych wojskowych wskazują na konieczność zmian strukturalnych, ale i funkcjonalnych. W Strategii Bezpieczeństwa Narodowego podnosi się również kwestię konieczności zmian systemowych. Podstawą takich konkluzji i proponowanych zmian są wyniki ćwiczeń oraz prac analitycznych prowadzonych przez ośrodki badawcze i naukowe, jak również porównanie z funkcjonowaniem innych państw członkowskich NATO w zakresie funkcjonowania sił zbrojnych oraz instytucji państwa. W siłach zbrojnych następują zmiany technologiczne. Powstają nowe formacje - wspominałem już tutaj o wojskach cyberprzestrzeni - ale też wiemy, że przed nami jest tworzenie jednostek np. związanych z wojskami kosmicznymi. Wspominał pan minister również o wojskach medycznych. Ostatnie doświadczenia pokazały, że jest konieczne, aby je uruchomić, ale chodzi też o nowe technologie, chociażby wojska dronowe. Konflikt na Ukrainie pokazał, jak dalece te zmiany technologiczne w zasadach prowadzenia wojny i reagowania na ewentualne agresywne poczynania przeciwnika muszą być wprowadzane. To wymaga również zmian formalnoprawnych. Ćwiczenia symulacyjne wysokiego szczebla z udziałem oczywiście najwyższych władz państwowych, table top exercise, pokazały, że konieczne są chociażby weryfikacje zadań, które są realizowane przez najwyższe władze państwowe: od prezydenta poprzez marszałków Sejmu i Senatu po premiera rządu, ministra obrony i sztab generalny, i jak dalece są potrzebne te zmiany. Konkluzje z tych ćwiczeń wskazały na konieczność włączenia, co tutaj wybrzmiało, marszałków Sejmu i Senatu w ten proces. Ponadto musimy też uregulować Polityczno-Strategiczną Dyrektywę Obronną, która jest nieaktualna. Państwo musi reagować na zagrożenia proporcjonalnie i stopniowo, w zależności od stopnia zagrożenia, a finalnie przy najwyższym zagrożeniu konieczne jest przestawienie nie tylko Sił Zbrojnych na najwyższy poziom reakcji, ale również całej gospodarki na tryb wojenny. Bez udziału gospodarki nie da się w sposób kompleksowy dać odpowiedzi i zapewnić pełnych zdolności obronnych państwa. Również zmiany w zakresie najwyższych struktur dowodzenia Sił Zbrojnych pokazują, że kiedyś ta zmiana, która doprowadziła do likwidacji dowództwa Wojsk Lądowych, dowództwa Sił Powietrznych, dowództwa Marynarki Wojennej, była jednak zmianą, która nie w pełni zaaklimatyzowała się w polskich Siłach Zbrojnych. To sprawia, że należy wrócić do tej dyskusji. Ponadto zapowiedziane zostało również (Dzwonek) podporządkowanie Wojsk Obrony Terytorialnej szefowi Sztabu Generalnego, a po tych zmianach - dowódcy sił połączonych. A zatem, reasumując, chcę powiedzieć, że mamy w tej ustawie cztery obszary proponowanych zmian, które będziemy musieli rozpatrzeć. To są zmiany w systemie kierowania bezpieczeństwem państwa, ustalenie stanów gotowości i zasad wymiany informacji, po trzecie ustalenie zasady planowania operacyjnego i po czwarte to, w jaki sposób w poszczególnych stanach reagować pod względem obronnym. Oczywiście konsekwencją ewentualnych zmian są też zmiany w ustawach, które dotyczą poszczególnych formacji, poszczególnych jednostek. Panie marszałku, Wysoka Izbo, uważamy, że ten projekt powinien zostać przekazany dalej, do prac w komisji. Dziękuję bardzo. (Oklaski) Przebieg posiedzenia