Anita Sowińska

10. kadencja, 4. posiedzenie, 2. dzień (26-01-2024) 9. punkt porządku dziennego: Pytania w sprawach bieżących. Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska Anita Sowińska: Szanowny Panie Marszałku! Szanowne Panie Posłanki i Panowie Posłowie! Przede wszystkim chciałabym podziękować za to pytanie. Rzeczywiście system gospodarowania odpadami, a w szczególności gospodarka odpadami komunalnymi, to duże wyzwanie dla rządu. Żeby naświetlić, jak to obecnie wygląda, posłużę się liczbami. Są to liczby przedstawiane przez Główny Urząd Statystyczny. W 2022 r., bo takie dane za 2023 r. dopiero spływają, przez rok wyprodukowaliśmy prawie 13,5 mln t odpadów komunalnych. To oznacza, że przeciętny Polak, przeciętna Polka produkuje, wytwarza ok. 356 kg odpadów rocznie. Z tej liczby ogólnych odpadów komunalnych ok. 27% to odpady przeznaczone do recyklingu, 14% to bioodpady przeznaczone do kompostowania lub fermentacji, ponad 20% odpadów poddaje się przekształcaniu termicznemu z wykorzystaniem energii, a częściowo również, ale w małym zakresie, bez odzysku energii, natomiast 38% odpadów składuje się na wysypiskach. Oczywiście my jako rząd musimy podejmować racjonalne decyzje. Oczywiście naszym głównym, nadrzędnym celem jest gospodarka obiegu zamkniętego, czyli dążenie do tego, aby tych odpadów było jak najmniej. Wdrażamy też różne rozwiązania przede wszystkim po to, aby nie produkować odpadów. Następnie w drugiej kolejności, zgodnie z hierarchią postępowania z odpadami, chodzi o to, aby je odpowiednio zagospodarowywać, a w szczególności przygotowywać do ponownego użycia albo do recyklingu. W dalszej kolejności odpady są poddawane innym procesom odzysku, a dopiero na koniec unieszkodliwiane m.in. przez składowanie albo przez spalanie, oczywiście najlepiej z odzyskiem energii. Celem Unii Europejskiej, której cząstką jesteśmy, jest osiągnięcie jak najwyższych poziomów recyklingu. Docelowy poziom recyklingu dla Polski już w 2035 r. jest określony na 65%. Przypomnę to, co powiedziałam wcześniej: obecnie osiągamy 27%. Mamy bardzo duże opóźnienia w stosunku do tego, co powinniśmy zrobić. Kolejny cel, bardzo ważny, to obniżenie ilości składowanych odpadów na wysypiskach do 10%. Przypomnę również, że według Głównego Urzędu Statystycznego obecnie jest to 38%. Oczywiście naszym celem jest podniesienie poziomu recyklingu i obniżenie poziomu odpadów składowanych na wysypiskach, ale po prostu nie da się tego zrobić tak szybko. Do tego potrzebne są odpowiednie ustawy, m.in. ustawy, nad którymi już pracujemy, rozporządzenia unijne, nad którymi pracujemy, np. PPWR, czyli rozporządzenie o odpadach opakowaniowych i opakowaniach. Musimy natomiast patrzeć na spalarnię odpadów również jako na element całej gospodarki obiegu zamkniętego. Oczywiście nie może być tak, że to spalarnie są naszym priorytetem. Absolutnie tak nie jest i nigdy tak nie będzie. Są one natomiast elementem potrzebnym m.in. po to, żebyśmy mieli mniej składowisk, wysypisk śmieci, bo wywołują one wiele konfliktów społecznych. Ja to rozumiem. Przede wszystkim musimy temu zapobiegać. Jeżeli chodzi o finansowanie budowy spalarni, to rzeczywiście jest tak, że Unia Europejska ogranicza, i bardzo dobrze, wsparcie na rzecz instalacji termicznego przekształcania odpadów komunalnych, co znalazło odzwierciedlenie m.in. w wyłączeniu możliwości finansowania tego typu instalacji ze środków unijnych, np. w programie FEnIKS. Niemniej jednak z analiz poprzedniego rządu wyszło, że istnieje luka odpadowa związana z tymi odpadami, które nie nadają się do recyklingu, których obecnie nie możemy zrecyklingować. Ta luka będzie istnieć zawsze, będzie większa lub mniejsza. Dążymy do tego, żeby była jak najmniejsza, ale zawsze będzie istnieć. Nie jest tak, że jesteśmy w stanie zrecyklingować wszystko w 100%. Rzeczywiście został powołany taki program w Narodowym Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej pod nazwą: racjonalna gospodarka odpadami. Część druga dotyczy instalacji gospodarowania odpadami. Istnieje możliwość uzyskania dofinansowania na budowę, rozbudowę lub modernizację instalacji termicznego przekształcania odpadów niebezpiecznych, medycznych i weterynaryjnych. Część trzecia dotyczy wykorzystywania paliw alternatywnych na cele energetyczne. Dotyczy to m.in. odpadów komunalnych. (Dzwonek) Obecnie w ramach tego programu zakontraktowano 3,1 mld zł, w tym ponad 1 mld zł dotacji i 2 mld zł pożyczki. My przypatrujemy się temu programowi i nie wykluczamy dostosowania go w przyszłości. Natomiast na dzień dzisiejszy prowadzimy odpowiednie analizy wspólnie z Narodowym Funduszem Środowiska i Gospodarki Wodnej. Dziękuję bardzo. Przebieg posiedzenia