Maria Ejchart

10. kadencja, 65. posiedzenie, 4. dzień (18-09-2026) 50. punkt porządku dziennego: Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy - Kodeks karny wykonawczy (druk nr 3009). Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości Maria Ejchart: Dziękuję bardzo. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Chciałabym przedstawić państwu rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy - Kodeks karny wykonawczy. Celem projektu ustawy jest rozszerzenie stosowania dozoru elektronicznego w zakresie zezwolenia skazanemu na odbycie kary w systemie dozoru elektronicznego. Chodzi o rozszerzenie stosowania dozoru poprzez wprowadzenie możliwości udzielenia zezwolenia na odbycie kary w dozorze skazanemu, wobec którego orzeczono karę pozbawienia wolności w wymiarze niższym niż 3 lata - tak jest też teraz - i któremu pozostała do odbycia w zakładzie karnym część kary nieprzekraczająca 1 roku i 6 miesięcy. Obecnie jest to 6 miesięcy, na tym polega różnica, okres 3 lat pozostaje. Chodzi o wydłużenie okresu pozostającego do końca odbywania kary. Proszę państwa, system dozoru jest nieizolacyjnym sposobem odbywania kary pozbawienia wolności, który polega na kontroli zachowania skazanego poza zakładem karnym przy użyciu urządzeń monitorujących. Są to albo bransoletka na ręku albo bransoletka na nodze i urządzenie, które jest instalowane w miejscu zamieszkania skazanego. System ten przynosi korzyści nie tylko ekonomiczne, które są znaczne, ponieważ obecnie koszt odbywania kary w warunkach izolacyjnych wynosi ok. 6,5 tys. zł miesięcznie na jednego skazanego, natomiast wykonanie kary w dozorze elektronicznym to koszt ok. 1300 zł miesięcznie na jednego skazanego. Taki sposób odbywania kary wspiera readaptację społeczną, ponieważ umożliwia skazanemu utrzymywanie więzi rodzinnych, wykonywanie pracy, zobowiązań alimentacyjnych i innych, które ma skazany, ogranicza też negatywne skutki przebywania w izolacji penitencjarnej, demoralizacji, która z tym się wiąże. Wzmacnia też odpowiedzialność skazanego, ponieważ nakłada na niego określone obowiązki i wymaga odpowiedzialności z jego strony. Skazany nie może złamać warunków dozoru, a jeżeli je złamie, to natychmiast wraca do zakładu karnego. To jest znacznie skuteczniejszy system odbywania kary, na co wskazują badania prowadzone w Ministerstwie Sprawiedliwości. Obecnie poziom recydywy, czyli powrotności do przestępstwa osób, które odbywają karę w izolacji, wynosi 40%, natomiast 31% osób zakończyło odbywanie kary w dozorze. Prawdopodobieństwo ponownego skazania osoby, która odbywa karę w dozorze elektronicznym, jest o 30% mniejsze niż ponownego skazania osoby, która odbyła do końca karę w izolacji. 9 na 10 skazanych kończy odbywanie kary w dozorze bez zakłóceń. Proszę państwa, system dozoru elektronicznego nadal ma pozostać instytucją selektywną, która jest zarezerwowana dla skazanych, którzy uzyskali pozytywną prognozę kryminologiczną, nie stwarzają zagrożenia dla porządku prawnego, spełniają przesłanki formalne. Zawsze jest to decyzja sądu. Sąd musi dokładnie zbadać, czy dana osoba może odbywać karę w dozorze. Praktyka sądów w tym zakresie jest rygorystyczna. Mówiąc wprost, sądy nie szaleją, pozytywnie rozpatrują ok. 1/3 wniosków o wykonanie tej kary, które zostały złożone. Można zatem powiedzieć, że jest to środek naprawdę selektywny. Tak jak powiedziałam, decyzję zawsze podejmuje sąd penitencjarny, który ocenia postawę skazanego, stopień demoralizacji, sposób, w jaki odbywa karę pozbawienia wolności, jakie są jego warunki osobiste, rodzinne, zawodowe, jakie ryzyka ponownego naruszenia porządku prawnego niesie to za sobą. Ocena dokonana przez sąd może być poprzedzona wywiadem środowiskowym kuratora i zawsze jest poprzedzona badaniem w miejscu zamieszkania skazanego, czy są warunki bytowe i rodzinne, żeby w ten sposób karę odbywać i czy nie ma braku zgody ze strony współmieszkańców, domowników na to, żeby taka kara została wykonywana w dozorze. Uważamy, że dozór elektroniczny może być też alternatywą dla warunkowego przedterminowego zwolnienia. Jest to środek surowszy niż samo warunkowe przedterminowe zwolnienie, ponieważ pozwala zachować większą kontrolę nad tym, co się dzieje ze skazanym po opuszczeniu zakładu karnego. Tak jak powiedziałam, sąd może - i zazwyczaj to robi - nałożyć dodatkowe obowiązki na skazanego, co do którego wyraził zgodę na wykonywanie kary w dozorze. Jest to obowiązek wykonywania pracy zarobkowej, kontynuowania nauki, podejmowania terapii, leczenia odwykowego czy udziału w jakichś określonych zajęciach, powstrzymywania się od nadużywania alkoholu, zażywania środków odurzających albo utrzymywania kontaktu z kuratorem i wykonywania jego poleceń. Jest cała grupa skazanych, która niezależnie od wysokości kary i tego, ile zostało do końca jej odbycia, jest wyłączona z możliwości odbywania kary w dozorze. Są to skazani, którzy odbywają karę w warunkach recydywy wielokrotnej, tzw. recydywy seksualnej, oraz ci, którzy popełnili czyny w ramach zorganizowanych grup lub związków przestępczych, a także skazani, wobec których szczególne względy wskazują, że cele kary nie zostaną osiągnięte, jeżeli kara będzie wykonywana w dozorze, albo tacy, co do których, tak jak powiedziałam, współmieszkańcy nie wyrazili zgody na to, żeby wracali do domu. Bardzo serdecznie dziękuję. (Oklaski) Przebieg posiedzenia