Katarzyna Nowakowska

10. kadencja, 59. posiedzenie, 1. dzień (09-06-2026) 3. punkt porządku dziennego: Sprawozdanie Komisji Polityki Społecznej i Rodziny o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o pomocy społecznej (druki nr 2550 i 2611). Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Katarzyna Nowakowska: Bardzo dziękuję. Szanowny Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Nowelizacja ustawy o pomocy społecznej, nad którą dzisiaj proceduje Wysoki Sejm, to przede wszystkim zmiana w obszarze usług społecznych. Rozwój usług opiekuńczych i zwiększenie ich dostępności oraz jakości są ważnym zadaniem dla rządu, ale również dla samorządów, których jest to zadanie własne. Ważne, by to zaznaczyć. Natomiast mimo że jest to zadanie własne, oczywiście rząd w różnym zakresie te działania wspiera. Odpowiadając na liczne pytania o finanse, powiem, że jednym z takich ważnych działań, które realizujemy i które samorządy już niedługo będą mogły odczuć, jest przekazanie w ramach projektu dotyczącego rozwoju wysokiej jakości usług opiekuńczych 50 mln zł na szkolenia dla kilku tysięcy opiekunów, opiekunów nieformalnych, ale również, co ważne, na rozwój usług opartych na mieszkalnictwie, czyli na wsparcie w mieszkalnictwie wspomaganym. To będą środki do pozyskania i przekazania właśnie samorządom. Celem głównym ustawy, o której dzisiaj rozmawiamy, jest przyjęcie standardów usług opiekuńczych oraz określenie konieczności monitorowania i oceny świadczenia tych usług. Pozwoli to na lepsze dopasowanie oferty do potrzeb osób korzystających z pomocy społecznej, a także, co ważne, ujednolici zasady świadczenia usług opiekuńczych w skali kraju, by nie było wątpliwości, czy dana czynność, której dana osoba potrzebuje, powinna być zapewniana i czy mieści się ona w zakresie usług opiekuńczych. Odnosząc się bezpośrednio do państwa wielu pytań, powiem o środkach na realizację zadań własnych. Myślę, że ważne jest, by przypomnieć, że przez ten rząd została przyjęta ustawa o finansach jednostek samorządu terytorialnego właśnie po to, by te budżety na zadania własne były większe. Chodziło o to, by na każde działanie nie przeznaczać środków uznaniowo, jak miał to w zwyczaju robić poprzedni rząd, czyli dawać jednym samorządom więcej, a innym mniej. Celem tego rządu jest to, by to samorządy, które znają potrzeby lokalne, mogły dysponować większymi środkami w budżetach na realizację zadań własnych i same odpowiednio je wydawały. A więc nie ma tutaj mowy o przerzucaniu odpowiedzialności, bo akurat w zakresie pomocy społecznej i w zakresie usług opiekuńczych ta odpowiedzialność już dzisiaj leży po stronie samorządów. Oczywiście mają one wsparcie rządowe i takie programy są realizowane. W dalszym ciągu realizujemy ˝Korpus wsparcia seniorów˝, ˝Opiekę 75+˝, czyli bezpośrednio przekazujemy środki właśnie samorządom, by ta oferta i dostępność usług opiekuńczych się zwiększały. Za chwilę będzie również czytanie ustawy dotyczącej bonu senioralnego. A więc to wsparcie się zwiększa. Zaznaczę, że projekt, który realizujemy z funduszy europejskich, czyli te 50 mln również bezpośrednio wesprą samorządy w szkoleniu opiekunów, opiekunów nieformalnych i we wdrażaniu rozwiązań opartych na mieszkalnictwie wspomaganym. Padły tutaj również pytania o formalności. Dla jasności powiem, że ta materia, która stricte dotyczy formalności i kwestii biurokratycznych, musi być zawarta w ustawie. Na to się zdecydowaliśmy, bo od początku było wiadomo, jakie będą te nowe wymagania. Natomiast kwestia dotycząca ludzi, którzy będą korzystać z usług opiekuńczych, jest zamieszczona w rozporządzeniu. Z tym rozporządzeniem, szanowni państwo, posłowie mieli okazję się zapoznać. Natomiast ono będzie oczywiście procedowane zgodnie z normalną drogą legislacyjną, z konsultacjami, więc zapewne będziemy jeszcze odpowiadać i uwzględniać uwagi do jego zakresu. Ustawa natomiast została oczywiście skonsultowana z Komisją Wspólną Rządu i Samorządu Terytorialnego i uzyskała pozytywną opinię tej komisji z jedną uwagą, którą przyjęliśmy w dalszym procedowaniu. Jak będzie odbywała się weryfikacja jakości świadczonych usług? To jest też istotne, bo to będzie zawarte w rozporządzeniu, do którego szanowni państwo mają dostęp, ponieważ zostało opublikowane razem z konsultowaną, procedowaną ustawą. Będzie tam możliwość pytania przez osoby korzystające o jakość. Będzie też oczywiście określony zakres monitoringu oraz ewentualnych ankiet czy konieczności kontroli. Myślę, że wszyscy się zgodzimy, że pomoc społeczna nie potrzebuje zbędnej biurokracji, natomiast w kwestii bezpieczeństwa osób, które korzystają z usług opiekuńczych, minimalne standardy ochrony muszą być wprowadzone. Oczywiście odbywa się to w konsultacji z samorządami, tak byśmy mieli jasność i wzajemne zrozumienie co do naszych intencji. Pojawiły się też zarzuty co do nowych obciążeń wobec opiekunów i wysokich wymagań, to, że mielibyśmy ryzykować utratę tej bardzo ważnej grupy zawodowej. To pozwolę sobie przytoczyć informację, że nowe wymagania wobec tych osób to szkolenie z pierwszej pomocy. Wydaje się, że jest to istotne dla bezpieczeństwa osób, które uzyskują wsparcie. Chodzi również o ustalenie, że dana osoba nie może być członkiem rodziny, że musi oświadczyć o zdolności pod względem psychofizycznym do świadczenia usług i musi być osobą pełnoletnią. Więc wydaje się, że zakres tych wymagań wobec opiekuna nie jest nad wyraz duży. Co istotne, zakres rozporządzenia będzie określał przede wszystkim - na tym nam bardzo zależało - zakres tych czynności, których dana osoba może się spodziewać, gdy potrzebuje wsparcia, i by nie było już wątpliwości co do tego, które z czynności powinny być świadczone, a które, nie i byśmy mieli jedno rozumienie tego zakresu w całym kraju, a nie różne w zależności od samorządu czy opiekuna. Chciałabym się jeszcze odnieść do pytania o progi dochodowe w systemie pomocy społecznej, bo to jest zasadne pytanie. Skierowaliśmy ustawę do zespołu programowania prac rządu już dwukrotnie, by nowelizować, by weryfikować kryteria dochodowe w pomocy społecznej co roku, a nie - tak jak jest to dzisiaj - co 3 lata. Rząd przyjął to jako jeden ze swoich priorytetów, więc jesteśmy przekonani, że taka zmiana legislacyjna również się zadzieje. Chodzi głównie o to, by rzeczywiście osoby, które potrzebują wsparcia i żyją poniżej minimum egzystencji, rzeczywiście mogły znaleźć wsparcie w systemie pomocy społecznej i by nie zdarzyło się tak jak w 2024 r., gdy po mrożeniu tych progów przez długi czas bardzo dużo osób z tego systemu pomocy społecznej wypadło. Więc przed tym chcemy się zabezpieczyć i takie działania również prowadzimy. Jeżeli na jakieś pytania nie odpowiedziałam, to odpowiemy na nie na piśmie. Dziękuję. Przebieg posiedzenia