Bartosz Romowicz

10. kadencja, 63. posiedzenie, 1. dzień (29-07-2026) 6. punkt porządku dziennego: Sprawozdanie Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej o poselskim projekcie ustawy o zmianie ustawy o samorządzie gminnym (druki nr 2649 i 2682). Poseł Bartosz Romowicz: Szanowna Pani Marszałek! Panie Ministrze! Bardzo się cieszę, że są goście z Narola. Cieszę się tym bardziej, że projekt dotyczy właśnie ich. M.in. wśród dzisiejszych gości są przedstawicielki kół gospodyń wiejskich, ale także często sołtysi czy radni i samorządowcy. Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Mam przedstawić stanowisko Klubu Parlamentarnego Polska 2050 w sprawie projektu ustawy o zmianie ustawy o samorządzie gminnym. Ten projekt dotyczy bardzo ważnego obszaru funkcjonowania samorządu terytorialnego, jakim są jednostki pomocnicze gmin, czyli sołectwa, osiedla i dzielnice. To właśnie na tym poziomie mieszkańcy najczęściej angażują się w sprawy lokalne, zgłaszają swoje potrzeby oraz współdecydują o kierunkach rozwoju najbliższego otoczenia. Dlatego istotne jest, aby zasady wyboru organów tych jednostek były przejrzyste, jednolite i zgodne z podstawowymi standardami demokratycznymi. Już wcześniej była mowa o tym, że projekt ustawy porządkuje obowiązujące przepisy i wprowadza rozwiązania, które wzmacniają pewność prawa i zwiększają przejrzystość procedur wyborczych. Przewiduje on, że sołtysi oraz członkowie rad sołeckich będą wybierani w głosowaniu tajnym i bezpośrednio spośród nieograniczonej liczby kandydatów, którzy mają prawo wybierania do właściwej rady gminy. Analogiczne rozwiązania obejmą także członków rad dzielnic i osiedli oraz w odpowiednich przypadkach - członków zarządów tych jednostek. Warto także podkreślić, że proponowane przepisy ujednolicają wymagania dotyczące kandydatów oraz sposobu przeprowadzania wyborów. Dzięki temu mieszkańcy zyskują pewność, że procedury będą jednakowe i oparte na jasnych zasadach, niezależnie od miejsca zamieszkania. Drugim istotnym elementem projektu jest wprowadzenie przepisów określących przypadki wygaśnięcia mandatu członka organu jednostki pomocniczej gminy. Skoro mamy opisane przypadki, kiedy wygasa mandat radnego, to dlaczego nie określić tego w przypadku sołtysów? Obecnie kwestie te nie są w pełni uregulowane, a to powoduje rozbieżności interpretacyjne i praktyczne problemy w funkcjonowaniu samorządów. Projekt jednoznacznie wskazuje, że mandat wygasa w przypadku śmierci, złożenia pisemnej rezygnacji lub utraty prawa wybieralności do rady gminy, określa jednocześnie procedurę stwierdzenia wygaśnięcia mandatu przez radę gminy, przewidując możliwość złożenia wyjaśnień przez zainteresowaną osobę przed podjęciem stosownej uchwały. Jest to rozwiązanie, które z jednej strony zapewni sprawność działania organów samorządu, a z drugiej strony gwarantuje poszanowanie praw osób pełniących funkcję publiczną. Na uwagę zasługuje również pozostawienie jednostkom pomocniczym możliwości określenia w statutach zasad obsadzania wygasłych mandatów. Dzięki temu zostaje zachowana autonomia samorządu przy jednoczesnym stworzeniu jednolitych ram ustawowych. Wysoka Izbo! Samorząd terytorialny, jak wiemy, stanowi fundament demokracji lokalnej. To właśnie na poziomie gmin mieszkańcy mają bezpośredni kontakt z władzą publiczną i najłatwiej mogą wpływać na sprawy dotyczące ich życia codziennego. Dlatego każde rozwiązanie zwiększające przejrzystość procedur oraz wzmacniające pewność prawa zasługuje na poważne rozważenie. Pokazujemy w tym parlamencie, w tej kadencji, że dobro sołectw, dobro tych najmniejszych, którzy są najbliżej obywateli, leży nam na sercu, co potwierdza przyjęta w ubiegłym roku ustawa, która dotyczy sołtysów. Przedłożony projekt nie wprowadza rewolucyjnych zmian ustrojowych. Jego celem jest uporządkowanie regulacji. To rozwiązanie będzie sprzyjało stabilności systemu samorządowego przez ograniczenie ryzyka sporów interpretacyjnych. Jako parlamentarzyści Klubu Parlamentarnego Polska 2050 jesteśmy przekonani, że proponowane rozwiązania przyczynią się do zwiększenia przejrzystości działania jednostek pomocniczych, ułatwią organizację wyborów i zapewnią jasne reguły postępowania w przypadku wygaśnięcia mandatu. Te zmiany są odpowiedzią na praktyczne problemy zgłaszane przez samorządowców i mieszkańców. Wysoka Izbo! Mając na względzie powyższe, to, co powiedziałem, oczywiście poprzemy ten projekt ustawy. Poprzemy również poprawki złożone przez Klub Parlamentarny Koalicja Obywatelska. Będziemy popierać wszystkie przepisy ustaw, które będą pozytywnie wpływały na rozwój małych, lokalnych społeczności, sołectw, osiedli oraz dzielnic. Dziękuję bardzo. (Oklaski) Przebieg posiedzenia