Paweł Karbownik

10. kadencja, 19. posiedzenie, 1. dzień (09-10-2024) 2. punkt porządku dziennego: Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o opodatkowaniu wyrównawczym jednostek składowych grup międzynarodowych i krajowych (druk nr 674). Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Finansów Paweł Karbownik: Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Przepraszam za spóźnienie, ale miałem informację, że zaczynamy o godz. 12. Szanowne Panie Posłanki i Szanowni Panowie Posłowie! Mam przyjemność przedstawić rządowy projekt ustawy o opodatkowaniu wyrównawczym jednostek składowych grup międzynarodowych i krajowych, który zapewni, że przedsiębiorstwa międzynarodowe będą opodatkowane w Polsce na poziomie co najmniej 15%. Projekt ten implementuje przepisy dyrektywy 2022/2523 z 2022 r. w sprawie zapewnienia globalnego minimalnego poziomu opodatkowania międzynarodowych grup przedsiębiorstw oraz dużych grup krajowych w Unii Europejskiej. Jest to rozwiązanie, w wyniku którego największe przedsiębiorstwa międzynarodowe będą podlegały każdego roku sprawdzeniu, czy spełniają wymóg minimalnego efektywnego poziomu opodatkowania na poziomie 15%. Jeśli efektywny poziom opodatkowania dochodu dla danej grupy międzynarodowej w określonej jurysdykcji będzie wynosił poniżej tych 15%, to na taką grupę zostanie nałożony odpowiedni podatek wyrównawczy. Jak państwo wiecie, te prace się toczyły od wielu lat. Jest to globalna inicjatywa dotycząca unikania właśnie opodatkowania. Mówimy w tym kontekście o wdrożeniu w Unii Europejskiej globalnych zasad przeciwdziałania erozji podstawy opodatkowania, tzw. podatku GloBE, który został opracowany na forum OECD w ramach międzynarodowej reformy opodatkowania działalności transgranicznej największych przedsiębiorstw międzynarodowych. W ramach prac prowadzonych pod egidą Inclusive Framework przy OECD zaobserwowano występowanie konkurencji podatkowej pomiędzy jurysdykcjami, a więc rywalizację pomiędzy państwami w kwestii jak najniższych stawek podatkowych, czyli tzw. race to the bottom. Race to the bottom ma prowadzić do agresywnej optymalizacji podatkowej, polegającej na lokowaniu dochodu przez korporacje międzynarodowe w krajach o najniższym poziomie opodatkowania, np. w rajach podatkowych. Trzeba podkreślić, że zjawisko wyścigu w dół jest problemem globalnym i wymaga międzynarodowego rozwiązania. Z tego też względu te prace się toczyły od wielu lat na globalnym forum. Wprowadzany projektem system opodatkowania wyrównawczego jest oparty na trzech rodzajach podatków wyrównawczych. Pierwszy z nich, czyli globalny podatek wyrównawczy, nakłada obowiązek zapłacenia podatku wyrównawczego co do zasady na jednostkę dominującą najwyższego szczebla w grupie, czyli na spółkę matkę. Jednostka dominująca grupy w jurysdykcji, w której ma siedzibę, powinna zapłacić podatek wyrównawczy od swoich nisko opodatkowanych jednostek zależnych w innych jurysdykcjach. W przypadku Polski podatnikami tego podatku będą polskie matki dużych grup działających w różnych państwach: głównie, ale nie tylko są to spółki Skarbu Państwa. Drugim podatkiem w tym systemie jest krajowy podatek wyrównawczy. Działa on w sposób podobny do globalnego z tą istotną różnicą, że prawo do poboru podatku wyrównawczego zostaje w państwie, w którym znajdują się nisko opodatkowane jednostki składowe grupy, a więc najczęściej będzie on płacony w tej jurysdykcji, w której ulokowany został nisko opodatkowany dochód. W przypadku Polski będą go płaciły córki zagranicznych matek, czyli spółki zagranicznych inwestorów w Polsce. Trzeci jest podatek od niedostatecznie opodatkowanych zysków. Nakłada on obowiązek zapłacenia podatku wyrównawczego na jednostki z grupy znajdujące się w Polsce w sytuacji, gdy jednostka dominująca działa w innej jurysdykcji, w której nie ma systemu globalnego podatku minimalnego. Ustawa będzie miała jednak zastosowanie tylko w przypadku tych grup, których skonsolidowane przychody w 2 latach z 4 ostatnich lat wyniosły co najmniej 750 mln euro, czyli ponad 3 mld zł. System globalnego podatku minimalnego może w teorii, zależnie od indywidualnej sytuacji podatnika, w negatywny sposób wpłynąć na efekt udzielanych ulg podatkowych. Mamy tego świadomość i dlatego oprócz mechanizmów wbudowanych w samą dyrektywę Ministerstwo Finansów rozważa zmiany obecnie funkcjonujących ulg, szczególnie ulgi B+R, tak by były one kompatybilne z systemem GloBE w celu utrzymania wysokiego poziomu konkurencyjności inwestycyjnej Polski, ponieważ bardzo nam zależy na ściąganiu inwestycji, na przyciąganiu inwestorów. Jak państwo wiecie, poziom inwestycji w Polsce nadal stanowi duże wyzwanie, tak że przyglądamy się właśnie zmianom w zakresie tej ulgi, która będzie nie tylko utrzymywała konkurencyjność inwestycyjną Polski, ale też zwiększała atrakcyjność naszego kraju dla inwestorów zagranicznych. Podatki wyrównawcze ze swojej istoty mogą potencjalnie zmniejszyć w Polsce pozytywny efekt udzielanych ulg podatkowych i zwolnień strefowych. Dlatego właśnie, tak jak wspomniałem, przyglądamy się tej uldze. Natomiast zasady GloBE zawierają szereg mechanizmów, które mogą ten potencjalny negatywny efekt znacząco zminimalizować, takich jak substrat majątkowo-osobowy. To powinno być korzystne dla firm działających w Polsce. Niezwykle ważne dla procedowania nad projektem jest to, że termin implementacji wdrażanej dyrektywy upłynął już 31 grudnia zeszłego roku. Polska jest więc opóźniona w implementacji o 10 miesięcy. W związku z opóźnieniem w implementacji dyrektywy Komisja Europejska na początku roku wszczęła przeciwko Polsce postępowanie naruszeniowe, a 2 października Komisja Europejska skierowała do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej skargę w związku z brakiem wdrożenia dyrektywy. Za brak implementacji grożą nam bardzo wysokie kary finansowe nakładane przez TSUE na wniosek Komisji Europejskiej. Sprawa TSUE i potencjalne kary wynikają z opóźnienia we wdrożeniu przez poprzedni rząd, ale jesteśmy w tej sprawie w kontakcie z Komisją Europejską i szybkie procedowanie w tym roku powinno nas uchronić przed tymi karami. Mamy taką nadzieję. Co się tyczy ewentualnego niewdrożenia projektowanych rozwiązań, to konstrukcja systemu GloBE powoduje, że niezapłacony w Polsce podatek od spółek grup międzynarodowych zostanie nałożony na członków danej grupy znajdujących się w innych państwach. Czyli mówiąc wprost: utracimy dochody, bo te podatki pójdą gdzieś indziej. Nieuchwalenie przedmiotowej ustawy może zostać więc uznane za rezygnację z należnych Polsce wpływów podatkowych. Niewdrożenie GloBE przez Polskę nie zmienia dla inwestora zagranicznego wysokości obciążenia podatkowego z tytułu jego działalności w Polsce. W związku z tym konieczne jest jak najszybsze uchwalenie projektowanej ustawy, by Polska nie traciła wpływów budżetowych na rzecz innych państw. Szacujemy, że projektowane rozwiązania wpłyną na zwiększenie dochodów budżetu państwa o ok. 2,4 mld zł rocznie. Zakłada się, że ustawa, z nielicznymi wyjątkami, wejdzie w życie z dniem 1 stycznia 2025 r. Prowadziliśmy też konsultacje z przedsiębiorcami. Prace trwały wiele miesięcy, ponieważ jest to dosyć długa ustawa ze względu na fakt, że implementujemy zasady OECD, które nie są nigdzie wprowadzone w tryb prawa. A więc mówimy o wytycznych OECD i stąd taka długa i obszerna ustawa. To dotyczy nie tylko polskiego przypadku, ale i wszystkich krajów Unii Europejskiej. Natomiast, tak jak powiedziałem, rozmowy z przedsiębiorcami były prowadzone, żeby nikt nie został tutaj zaskoczony. W związku z powyższym uprzejmie proszę Wysoką Izbę o przyjęcie projektu ustawy w wersji zaproponowanej przez rząd. Dziękuję serdecznie. Przebieg posiedzenia