Jacek Siewiera

10. kadencja, 13. posiedzenie, 1. dzień (12-06-2024) 3. punkt porządku dziennego: Pierwsze czytanie przedstawionego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej projektu ustawy o działaniach organów władzy państwowej na wypadek zewnętrznego zagrożenia bezpieczeństwa państwa (druk nr 405). Sekretarz Stanu w Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Jacek Siewiera: Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Dziś, gdy parlament obraduje w czasie pierwszego czytania, jednocześnie w ciągu ostatnich 24 godzin mieliśmy 120 prób siłowego przekroczenia granicy państwowej. Każdy, kto nosi mundur w tym kraju, w południe oddawał hołd poległemu sierż. Mateuszowi Sitkowi, pierwszemu żołnierzowi od 10 lat, który poległ w służbie Rzeczypospolitej, wykonując zadania związane z obroną Rzeczypospolitej. A Rosja rozszerza działania w ramach ćwiczeń odstraszania jądrowego na poziomie taktycznym za naszą wschodnią granicą. To jest rzeczywistość, w której obradujemy nad projektem ustawy o działaniach organów władzy państwowej na wypadek zewnętrznego zagrożenia bezpieczeństwa państwa. Federacja Rosyjska używa hybrydowej agresji i wojny jako narzędzia uprawiania polityki, równoległego, nie jako jej kontynuacji, ale jako równoległego narzędzia uprawiania polityki na przestrzeni lat, a być może najbliższych dekad. Stoimy przed wyzwaniem zmiany organizacji systemu państwa, systemu kierowania obroną państwa, odporności państwa w sposób, który umożliwi odpowiedź na takie działanie wschodnich sąsiadów. Tymczasem zdarzenia ubiegłego tygodnia jak w soczewce skupiły wszystkie braki systemu odporności państwa, systemu kierowania obroną państwa, jakie są spuścizną 30 lat, od czasu stanu wojennego, od czasu, gdy pod sowieckim butem żołnierze zmuszeni byli do tego, by być użytymi przeciwko obywatelowi. Zaszyty w polskim systemie prawa lęk przed użyciem Sił Zbrojnych na terytorium RP, dziedzictwo sowieckiego systemu, do dziś pokutuje i upośledza działanie państwa. W ustawie o tym jakże niepolitycznym tytule, skomplikowanym, po to by nie miała ona charakteru aktu politycznego, uregulowane zostały trzy krytycznie ważne z punktu widzenia bezpieczeństwa narodowego obszary funkcjonowania państwa: obszar cywilny, tzn. administracji państwa i kierowania bezpieczeństwem narodowym, obszar reagowania Sił Zbrojnych na zagrożenia i użycia Sił Zbrojnych, tego militarnego ramienia państwa, oraz reforma systemu kierowania i dowodzenia czasu pokoju. Szanowni państwo, w 2023 r. miały miejsce ćwiczenia zrealizowane na polecenie zwierzchnika Sił Zbrojnych prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, z udziałem prezesa Rady Ministrów, ministrów, dowództwa Sił Zbrojnych, szefa Sztabu Generalnego, dowódcy operacyjnego. Dziś w systemie kierowania państwa nie ma nikogo - oprócz zwierzchnika Sił Zbrojnych, szefowej Biura Prawa i Ustroju pani minister Małgorzaty Paprockiej i mojej skromnej osoby - kto uczestniczył w tych ćwiczeniach. Zmianie uległ cały rząd, prezes Rady Ministrów, dowódcy wojskowi. Nikt w praktyce nie ćwiczył przejścia państwa z czasu P do czasu W. Na kartach proponowanej przez prezydenta ustawy zawarta jest pamięć instytucjonalna tego państwa, pamięć reagowania państwa z jego pozytywnymi skutkami i błędami na śmigłowce, które wtargnęły nad Białowieżę z uzbrojeniem, na rakiety, które naruszyły przestrzeń powietrzną, na sposób koordynacji działań, gdy kosztowało to życie dwóch obywateli państwa. Te doświadczenia zawarte są na tych kilkudziesięciu kartkach ustawy proponowanej przez zwierzchnika Sił Zbrojnych. Po ustaniu kadencji prezydenta za 12 miesięcy to one będą doświadczeniem, które może znaleźć odzwierciedlenie w systemie, jeżeli parlament, Wysoka Izba, tak zdecyduje. W szczegółach ustawa ta zawiera m.in. włączenie marszałka Sejmu, drugiej osoby w państwie, marszałka Senatu, Biura Bezpieczeństwa Narodowego, prezesa Rady Ministrów i innych organów w system kierowania obroną państwa, stworzenia stanowisk kierowania obroną państwa. Szanowni państwo, jak to możliwe, że w państwie, które dźwiga na sobie ciężar doświadczenia wakatu na stanowisku prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, gdzie marszałek Sejmu w wyniku katastrofy lotniczej w praktyce z marszu przejął odpowiedzialność za prowadzenie spraw państwa, państwo nadal nie wyposażyło stanowisk kierowania w odpowiednie uprawnienia? Ustawa rozwiązuje ten problem, wprowadzając obowiązek informowania, tak by nie powtórzyła się sytuacja z ubiegłego tygodnia, gdy prezes Rady Ministrów, zwierzchnik Sił Zbrojnych, Biuro Bezpieczeństwa Narodowego, marszałek Sejmu nie byli poinformowani o zdarzeniach kluczowych z punktu widzenia bezpieczeństwa państwa. Proponowana ustawa wprowadza także podstawy prawne użycia Sił Zbrojnych na terytorium Rzeczypospolitej nie tylko przy granicy. Daje ramy, konstrukcję w postaci stałych planów obrony, a także możliwość wprowadzenia definicji operacji wojskowej na terytorium Rzeczypospolitej, tak by obrona i użycie Sił Zbrojnych były możliwe nie tylko przy granicy, ale np. w portach, elektrowniach, infrastrukturze krytycznej, na lotniskach. Ustawa daje ramy dla rozwiązań legislacyjnych, które dziś słusznie proponuje rząd i minister obrony narodowej. W ustawie znajduje odzwierciedlenie również propozycja dotycząca wykorzystania Wojsk Obrony Cyberprzestrzeni - komponentu, który dziś nie ma takich regulacji, nie ma swoich zasad dotyczących jego użycia. W kraju, który jest najbardziej narażony na ataki cybernetyczne, w kraju, w którym w ciągu 10 ostatnich dni doszło do ataku na Polską Agencję Prasową - ze skutkami w przestrzeni publicznej, na które musieli reagować najwyżsi przedstawiciele władz państwowych, Wojska Obrony Cyberprzestrzeni, które posługują się bardzo delikatną materią pomiędzy aktywną obroną a defensywnym działaniem, nie mają uregulowań. Ustawa po raz pierwszy wprowadza uregulowania tam, gdzie konieczne jest reagowanie w ciągu kilku minut od momentu wystąpienia zagrożenia. I wreszcie reforma systemu kierowania i dowodzenia. Po pierwsze, połączenie dowództwa operacyjnego i dowództwa generalnego, stworzenie dowództwa połączonych sił, tak by zgodnie z planami regionalnymi i systemami dowodzenia Sojuszu Północnoatlantyckiego możliwe było prowadzenie operacji połączonych w świecie, w którym dominuje wielodomenowe pole walki, by umożliwić Siłom Zbrojnym reagowanie w każdej z tych domen pod jednym dowództwem, w którym świadomość sytuacyjna będzie zachowana u jednego dowódcy, chodzi tu o cywilną kontrolę armii. Szanowni państwo, dziś każdy dowódca, od szczebla podporucznika po szefa sztabu generalnego, był szkolony zgodnie z zasadą: szkolisz, dowodzisz, odpowiadasz. Każdy bez wyjątku. A system kierowania i dowodzenia skonstruowany jest w taki sposób, w którym w czasie pokoju jednostki, brygady, dywizje podległe dowódcy generalnemu, który odpowiada za ich szkolenie, są przekazywane dowódcy operacyjnemu, który nigdy nimi w takiej skali nie dowodził. Szanowni państwo, teraz, jak tu siedzimy, trwają ćwiczenia na Bałtyku, największe ćwiczenia Sojuszu Północnoatlantyckiego w tej części świata, z wykorzystaniem marynarki wojennej wielu krajów. Bałtyk to morze, przez które docierają do nas pomoc sojusznicza, uzbrojenie i kluczowe surowce energetyczne. W armii mamy dziewięciu admirałów. Jak to możliwe, że dziś, w trakcie tych ćwiczeń, marynarką wojenną jako całością nie dowodzi żaden z nich? I wreszcie wojska medyczne. Wysoka Izbo, z całym moim doświadczeniem zawodowym żołnierza, ale i lekarza, jestem gotów postawić tezę, że gdyby zastosowano reguły ewakuacji medycznej z całą infrastrukturą, śmigłowcami ewakuacji medycznej do właściwych stref zaopatrzenia chirurgicznego, tj. zaopatrzenia w trzecim poziomie referencyjności, w Wojskowym Instytucie Medycznym albo w innych placówkach wojskowych właściwego poziomu, zgodnie ze standardami NATO, w systemie dowodzenia z wykorzystaniem linii MEDEVAC, dałoby się uniknąć śmierci tego żołnierza. Ale do tego potrzebna jest reforma systemu kierowania i dowodzenia i utworzenie Dowództwa Komponentu Wojsk Medycznych. Oprócz tych elementów w ustawie zostało zawartych jeszcze bardzo wiele szczegółowych regulacji dotyczących Polityczno-Strategicznej Dyrektywy Obronnej i sposobu jej powiązania z planami PUSZ z wykorzystaniem wojska w planie reagowania obronnego, czy np. wykorzystaniem wojsk specjalnych do operacji ochraniania najważniejszych osób w państwie w trakcie wizyt zagranicznych, takich jak te, które miały miejsce na Ukrainie w trakcie trwania konfliktu. Wszystkie te doświadczenia znajdują odzwierciedlenie na kartkach proponowanej przez prezydenta ustawy. 2 lata temu Wysoka Izba jednogłośnie przyjęła ustawę o obronie Ojczyzny, która utworzyła fundusz umożliwiający historyczną modernizację Sił Zbrojnych, która znajdzie odzwierciedlenie na kartach podręczników do historii. Przygotowanie do odstraszania III Rzeczypospolitej zaczęło się zaraz po rozpoczęciu wojny. Dziś w przypadku tych elementów, tego uzbrojenia, tych zasobów konieczna jest kolejna taka inicjatywa, inicjatywa, która nada strukturę, nada właściwą organizację Siłom Zbrojnym i systemowi reagowania obronnego, kierowania obroną państwa. Właściwe i uzasadnione, oczekiwane wręcz rozwiązania, jakie proponuje dziś rząd w zakresie ustawy o żandarmerii, być może ustawy - Kodeks karny, dotyczą zmiany ustawy o obronie ojczyzny. W imieniu prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, zwierzchnika Sił Zbrojnych, apeluję, by te zmiany w tej ustawie o jakże niepolitycznym tytule przybrały formę zmian ustawy strategicznej nadającej nowa architekturę Siłom Zbrojnym. Te prace trwały za poprzedniego parlamentu, trwają i dziś. I mogą być najsilniejszym sygnałem, jakie polskie państwo wyśle za wschodnią granicę. (Dzwonek) Szanowni Państwo! Wysoka Izbo! Panie Marszałku! Odstraszanie NATO zaczyna się od przycisków na państwa pulpitach. Bardzo dziękuję panu marszałkowi, Wysokiej Izbie za zrozumienie wagi tej legislacji, tej propozycji i sytuacji, w jakiej znajduje się polskie państwo. Bardzo serdecznie dziękuję pani minister Małgorzacie Paprockiej za dziesiątki albo setki godzin spędzonych wspólnie z tą, jak i poprzednią administracją Ministerstwa Obrony Narodowej i wspólną pracę nad tą propozycją. A w imieniu pana prezydenta apeluję o zgodne procedowanie nad tą ustawą. Dziękuję. (Oklaski) Przebieg posiedzenia